Shloka 16
दक्षिणदिशि तीर्थवर्णनम्
Southern Tīrthas: Godāvarī to Dvāravatī
“धृतराष्ट्र-पक्षके उक्त सभी महारथियोंको जीतनेके लिये वह अकेला ही पर्याप्त होगा; ऐसा मेरा दृढ़ विश्वास है। अन्यथा अत्यन्त कृतार्थताका अनुभव करनेवाले शत्रुओंको दबानेका और कोई उपाय नहीं है ।। ते वयं पाण्डवं सर्वे गृहीतास्त्रमरिंदमम् । द्रष्टारो न हि बीभत्सुर्भारमुद्यम्य सीदति,“अतः हम शत्रुहन्ता पाण्डुनन्दन अर्जुनको अवश्य ही सब दिव्यास्त्रोंका ज्ञान प्राप्त करके आया हुआ देखेंगे; क्योंकि वह वीर किसी कार्य-भारको उठाकर उसे पूर्ण किये बिना कभी श्रान्त नहीं होता
dhṛtarāṣṭra-pakṣake uktān sarvān mahārathīn jetuṃ sa eko'pi paryāptaḥ; iti mama dṛḍha-viśvāsaḥ. anyathā atyanta-kṛtārthatāṃ pratipannān śatrūn abhibhavitum anyo'py upāyo nāsti. te vayaṃ pāṇḍavaṃ sarve gṛhītāstram ariṃdamam draṣṭāro na hi bībhatsur bhāram udyamya sīdati.
«إنني على يقينٍ راسخٍ أنه وحده كافٍ لهزيمة جميع أولئك العظام من فرسان المركبات الذين ذُكروا في جانب دْهريتاراشترا. وإلا فلا وسيلة أخرى لكبح أعداءٍ سيغدو بهم الرضا عن النفس إلى غايته. لذلك سنرى نحن جميعًا حقًّا الباندڤي—أرجونا، قاهر الأعداء—يعود وقد أتقن الأسلحة الإلهية؛ لأن بيبهاتسو لا ينهار قطّ بعد أن يحمل عبءَ الواجب، بل يمضي به حتى يتمّه.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Steadfast resolve in dharma: a true warrior does not abandon a duty once undertaken. The verse praises Arjuna’s reliability—he takes up a responsibility and completes it—making him the decisive means to check arrogant enemies.
The speaker expresses firm confidence that Arjuna alone can overcome the foremost fighters on Dhṛtarāṣṭra’s side. The expectation is that Arjuna will be seen returning after acquiring mastery of divine weapons, because he never falters under the weight of a task.