Shloka 103
युधिष्ठिरस्य अर्जुनप्रेषण-युक्तिवर्णनम् | Yudhiṣṭhira’s Rationale for Sending Arjuna and Request to Dhaumya
वहीं भावितात्मा महर्षि मतंगका आश्रम है। श्रम और शोकका विनाश करनेवाले उस सुन्दर आश्रममें प्रवेश करनेसे मनुष्य गवामयनयज्ञका फल पाता है। वहाँ धर्मके निकट जा उनके श्रीविग्रहका दर्शन और स्पर्श करनेसे अश्वमेधयज्ञका फल प्राप्त होता है ।। ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मस्थानमनुत्तमम् | तत्राभिगम्य राजेन्द्र ब्रह्माणं पुरुषर्षभ
tato gacchet rājendra brahmasthānam anuttamam | tatrābhigamya rājendra brahmāṇaṃ puruṣarṣabha ||
ثمّ، أيها الملك، امضِ إلى المقام الأسمى، مقرِّ برهمَا (Brahmā) المقدّس الذي لا يُدانى. فإذا بلغتَ ذلك الموضع، يا خيرَ الملوك—يا فحلَ الرجال—فاقترب من برهمَا هناك. ويجعل هذا المقطعُ الحجَّ رياضةً أخلاقية: فالدخول إلى الآشرَمات المُقدَّسة والاقتراب من الدَّرما المتجسِّدة يُقال إنه يذيب الإعياء والحزن، ويمنح ثوابًا يُضاهي ثواب القرابين الملكية العظمى، فيحوّل سلطانَ الملك إلى توقيرٍ وضبطِ نفسٍ واستقامة.
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse presents pilgrimage and reverent approach to the divine (Brahmā/Brahmasthāna) as a dharmic act that refines kingship: instead of asserting power through costly sacrifices alone, one gains comparable merit through humility, sacred travel, and proximity to Dharma.
The speaker instructs the king to go onward from earlier holy sites to the supreme Brahmasthāna and, upon arriving, to approach Brahmā—continuing a guided itinerary of tīrtha-visits that promise relief from sorrow and the accrual of great religious merit.