नलस्य पुष्करजयो द्यूते
Nala’s Victory over Puṣkara in the Dice-Game
दमयन्त्या समायुक्तं जहषे च नराधिप: । सम्पूर्ण देवमन्दिरोंकी सजावट और देवमूर्तियोंकी पूजा की गयी थी। राजा ऋतुपर्णने भी जब यह सुना कि बाहुकके वेषमें राजा नल ही थे और अब वे दमयन्तीसे मिले हैं, तब उन्हें बड़ा हर्ष हुआ
damayantyā samāyuktaṃ jahaṣe ca narādhipaḥ | sampūrṇa-deva-mandira-sajjā ca devamūrtīnāṃ pūjā ca kṛtā | rājā ṛtuparṇo 'pi yadā śuśrāva yac ca bāhuka-veṣe rājā nala eva āsīt, idānīṃ ca sa damayantyā saha samāgato 'sti, tadā tasya mahān harṣaḥ samajāyata |
قال بْرِهَدَشْوَة: لما اجتمع الملك بدمينتي من جديد، ابتسم فرحًا. وكانت المدينة الملكية قد زُيّنت تزيينًا كاملًا؛ وزُخرفت معابد الآلهة، وأُقيمت العبادة للصور الإلهية. ولما سمع الملك رِتوبَرْنَةُ أن الذي خدمه في هيئة «باهوكا» لم يكن غير الملك نالا، وأن نالا قد لقي دمينتي ثانيةً، امتلأ هو أيضًا سرورًا عظيمًا. وتبرز هذه الحادثةُ راحةَ الضمير حين تنكشف الحقيقة، ويُجازى الوفاء، وتُستعاد الوحدةُ المستحقة.
बृहृदश्च उवाच
The verse highlights the ethical satisfaction that comes when truth becomes known and rightful relationships are restored: loyalty and service (even under disguise) are ultimately recognized, and joy is aligned with dharma—expressed both socially (festivity) and religiously (temple worship).
After Nala (who had been living as the charioteer-cook Bāhuka) reunites with Damayantī, the king rejoices. The city celebrates with temple adornment and worship. Ṛtuparṇa, learning that Bāhuka was actually Nala and that Nala has met Damayantī again, also feels great happiness.