Shloka 34
Adhyāya 76: Kuṇḍina-praveśaḥ, Bhīmena satkāraḥ, Ṛtuparṇa-kṣamā, Aśvahṛdaya-pratyarpanam
Nala’s Reception and Reconciliation
Devanagari script
चन्द्रमा: सर्वभूतानामन्तश्चरति साक्षिवत् | स मुञ्चतु मम प्राणान् यदि पापं चराम्यहम्,चित्तके अभिमानी देवता चन्द्रमा समस्त प्राणियोंके अन्तःकरणमें साक्षीरूपसे विचरते हैं। यदि मैंने पाप किया है तो वे मेरे प्राणोंका हरण कर लें
Transliteration
candramāḥ sarvabhūtānām antaś carati sākṣivat | sa muñcatu mama prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham ||
Translation
قال بْرِهادَشْفا: «القمرُ يسير في قلوب جميع الكائنات شاهدًا. فإن كنتُ قد ارتكبتُ إثمًا فليَسلبْني أنفاسَ حياتي.»
Word by Word
चन्द्रमाःthe Moon
चन्द्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
चरतिmoves about, dwells
चरति:
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
साक्षिवत्like a witness
साक्षिवत्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसाक्षिवत्
सःhe (that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मुञ्चतुlet (him) release / let (him) take away (context-dependent)
मुञ्चतु:
TypeVerb
Rootमुच्
FormImperative, Third, Singular, Parasmaipada
ममof me, my
मम:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
प्राणान्life-breaths, vital lives
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Plural
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
पापम्sin, wrongdoing
पापम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Accusative, Singular
चरामिI do, I practice/commit
चरामि:
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
Speaker
बृहदश्चव उवाच
Characters & Entities
B
BṛhadaśvaC
Chandra (Moon deity/Soma)P
prāṇa (life-breath)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes