Shloka 12
अक्षहृदय-विद्या-प्रदानम्
Transmission of Akṣa-hṛdaya; Kali’s Exit and the Bibhītaka Refuge
सत्कृतासत्कृता वापि पतिं दृष्टवा तथागतम् | भ्रष्टराज्यं श्रिया हीन॑ क्षुधितं व्यसनाप्लुतम्,“पतिने उसका सत्कार किया हो या असत्कार--उसे चाहिये कि पतिको वैसे संकटमें पड़ा देखकर उसे क्षमा कर दे; क्योंकि वह राज्य और लक्ष्मीसे वंचित हो भूखसे पीड़ित एवं विपत्तिके अथाह सागरमें डूबा हुआ था”
satkṛtāsatkṛtā vāpi patiṁ dṛṣṭvā tathāgatam | bhraṣṭarājyaṁ śriyā hīnaṁ kṣudhitaṁ vyasanāplutam ||
سواء أكانت قد أكرمته من قبل أم أساءت إليه، فإذا رأت زوجها قد عاد على تلك الحال—ساقطًا عن مُلكه، منزوعَ النعمة، معذَّبًا بالجوع، غارقًا في البلاء—فعليها أن تغفر له.
बृहदश्च उवाच
Educational Q&A
One should practice kṣamā (forbearance/forgiveness) and compassion when someone—especially one’s spouse—has been brought low by loss, hunger, and calamity; misfortune calls for empathy rather than reproach.
Bṛhadaśva states a moral instruction within the Vana-parvan narrative: seeing the husband return ruined and distressed, the wife should set aside prior grievances (whether she had honored or insulted him) and forgive him because he is overwhelmed by adversity.