Previous Verse
Next Verse

Shloka 75

Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)

ततः परमसंदहृष्टा सुनन्दा गृहमागमत्‌ | दमयन्तीमुपादाय सखीभि: परिवारिता,तब सखियोंसे घिरी हुई सुनन्दा अत्यन्त हर्षोल्लासमें भरकर दमयन्तीको साथ ले अपने भवनमें आयी

tataḥ paramasaṃdahṛṣṭā sunandā gṛham āgamat | damayantīm upādāya sakhībhiḥ parivāritā |

ثم إن سونندا، وقد امتلأت بأقصى الفرح، رجعت إلى مسكنها. وكانت محاطة بصاحباتها وخادماتها، فأخذت دمايانتي معها—فعلاً يدل على تدبيرٍ حصيفٍ متكتمٍ لأمر دمايانتي، ويبرز دور الحاشية الموثوقة في الحماية زمن الشدة والتحول.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
FormAvyaya
परम-संदहृष्टाextremely delighted
परम-संदहृष्टा:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + संदहृष्ट (हृष् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
सुनन्दाSunandā
सुनन्दा:
Karta
TypeNoun
Rootसुनन्दा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
गृहम्to (her) house
गृहम्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
आगमत्came, arrived
आगमत्:
TypeVerb
Rootगम् (धातु) उपसर्गः आ-
FormImperfect (Laṅ), 3rd person, Singular, Parasmaipada
दमयन्तीम्Damayantī
दमयन्तीम्:
Karma
TypeNoun
Rootदमयन्ती (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
उपादायhaving taken (along)
उपादाय:
TypeIndeclinable
Rootदा (धातु) उपसर्गौ उप-आ-; ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्ययकृदन्त)
FormAbsolutive (ल्यप्/क्त्वान्त), Avyaya
सखीभिःby/with (her) female friends
सखीभिः:
Karana
TypeNoun
Rootसखी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Plural
परिवारिताsurrounded, accompanied
परिवारिता:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-√वृ (धातु) क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (परिवारित)
FormFeminine, Nominative, Singular

बृहदश्चव उवाच

S
Sunandā
D
Damayantī
S
sakhīs (female companions)
G
gṛha (residence/house)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical value of safeguarding a vulnerable person through trusted companionship and discreet care; joy is expressed, yet it is channeled into responsible action—escorting and surrounding Damayantī with supportive attendants.

Sunandā, overjoyed, returns to her residence and brings Damayantī with her, accompanied by a circle of female companions, indicating an organized and protective movement of Damayantī within the household setting.