Shloka 12
Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)
वनगुल्मांश्व धावन्तो निद्रान्धा बहवो5भवन् | केचिद् दत्तै: करै: केचित् केचित् पद्धयां हता गजै:,उन हाथियोंने सहसा पहुँचकर समूचे दलको कुचल दिया। कितने ही मनुष्य धरतीपर पड़े-पड़े छटपटा रहे थे। उस दलके कितने ही पुरुष हाहाकार करते हुए बचावकी जगह खोजते हुए जंगलके पौधोंके समूहमें भाग गये। बहुत-से मनुष्य तो नींदके मारे अन्धे हो रहे थे। हाथियोंने किन्हींको दाँतोंसे, किन्हींको सूड़ोंसे और कितनोंको पैरोंसे घायल कर दिया
bṛhadaśva uvāca | vanagulmāṃś ca dhāvanto nidrāndhā bahavo 'bhavan | kecid dattaiḥ karaiḥ kecit kecit pādhyāṃ hatā gajaiḥ |
قال بْرِهَدَشْفَا: كثيرون، وقد أعماهم النعاس، اندفعوا إلى غياض الغابة. فضربت الفيلة بعضهم بأنيابها، وبعضهم بخراطيمها، وبعضهم بدوس أقدامها—وفي تلك الهجمة الخاطفة سحقت الجماعة كلها. فكان رجالٌ يلتوون على الأرض، وآخرون يصرخون فزعًا ويفرّون، يلتمسون أي موضع نجاة بين نبات الأدغال.
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical lesson of vigilance: when people are careless or overcome by sleep and complacency, sudden danger can devastate them; fear then fractures collective order, showing the need for discipline and preparedness.
A herd of elephants suddenly charges into a camp or troop, crushing and injuring many. Some men writhe on the ground, while others flee in terror into forest thickets; the elephants strike with tusks, trunks, and trampling feet.