Shloka 8
कलेर्द्वापरस्य च नले प्रति कोपः
Kali and Dvāpara’s Resolve Against Nala
Devanagari script
कथं तु जातसंकल्प: स्त्रियमुत्सूजते पुमान् । परार्थमीदृशं वक्तुं तत् क्षमन्तु महेश्वरा:,'देवेश्वरो! जिसके मनमें किसी स्त्रीको प्राप्त करनेका संकल्प हो गया है, वह पुरुष उसी स्त्रीको दूसरेके लिये कैसे छोड़ सकता है? अतः आपलोग ऐसी बात कहनेके लिये मुझे क्षमा करें"
Translation
«يا ربَّ الآلهة! كيف لرجلٍ إذا انعقد في قلبه العزم على نيل امرأةٍ أن يتركها لغيره من أجل شأنِ غيره؟ فليعفُني العظماءُ من السادة على قولي هذا.»
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
जातसंकल्पःone whose resolve has arisen (determined)
जातसंकल्पः:
Karta
TypeAdjective
Rootजातसंकल्प
FormMasculine, Nominative, Singular
स्त्रियम्a woman
स्त्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Accusative, Singular
उत्सृजतेabandons/lets go
उत्सृजते:
TypeVerb
Rootउत्सृज्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
पुमान्a man
पुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootपुमांस्
FormMasculine, Nominative, Singular
परार्थम्for another's sake
परार्थम्:
TypeNoun
Rootपरार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
ईदृशम्such (a thing)
ईदृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootईदृश
FormNeuter, Accusative, Singular
वक्तुम्to say/speak
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच्
FormTumun (infinitive)
तत्that (act/statement)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
क्षमन्तुmay (they) forgive
क्षमन्तु:
TypeVerb
Rootक्षम्
FormImperative (Lot), 3rd, Plural, Parasmaipada
महेश्वराःgreat lords
महेश्वराः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेश्वर
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
बृहृदश्च उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes