Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

कलेर्द्वापरस्य च नले प्रति कोपः

Kali and Dvāpara’s Resolve Against Nala

ददर्श तत्र वैदर्भी सखीगणसमावृताम्‌ | देदीप्यमानां वपुषा श्रिया च वरवर्णिनीम्‌,वहाँ उन्होंने देखा, सखियोंसे घिरी हुई परम सुन्दरी विदर्भराजकुमारी दमयन्ती अपने सुन्दर शरीर और दिव्य कान्तिसे अत्यन्त उद्धासित हो रही है

dadārśa tatra vaidarbhī sakhīgaṇasamāvṛtām | dedīpyamānāṁ vapuṣā śriyā ca varavarṇinīm |

وهناك أبصر أميرةَ فيداربها، دمايَنْتِي—وقد أحاطت بها صويحباتها—متألّقةَ القوام، متلألئةً بجمالٍ ميمون؛ يشرق لونُها البهيّ إشراقًا ظاهرًا. ويُبرز المشهدُ أن النُّبل الحقّ لا يُعرَف بالميلاد وحده، بل بما يتجلّى من دلائل الفضيلة الباطنة واليُمن، مما يبعث في الآخرين مهابةً وإجلالًا.

ददर्शsaw
ददर्श:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), 3, singular, परस्मैपदम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
वैदर्भीthe princess of Vidarbha (Damayantī)
वैदर्भी:
Karta
TypeNoun
Rootवैदर्भी
Formfeminine, nominative, singular
सखीगणसमावृताम्surrounded by a group of friends
सखीगणसमावृताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमावृत (सम् + आ + वृ)
Formfeminine, accusative, singular
देदीप्यमानाम्shining, radiant
देदीप्यमानाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदेदीप्यमान (दीप्)
Formfeminine, accusative, singular
वपुषाby (her) body/beauty
वपुषा:
Karana
TypeNoun
Rootवपुस्
Formneuter, instrumental, singular
श्रियाby splendor/fortune/beauty
श्रिया:
Karana
TypeNoun
Rootश्री
Formfeminine, instrumental, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वरवर्णिनीम्the lovely-complexioned (lady)
वरवर्णिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरवर्णिनी
Formfeminine, accusative, singular

बृहृदश्च उवाच

D
Damayantī
V
Vidarbha
S
sakhīs (female companions)

Educational Q&A

The verse highlights the traditional Indic linkage between outer radiance and inner auspiciousness (śrī): excellence is perceived through signs of grace, dignity, and the esteem of one’s community (here, the companions who surround her). It subtly frames Damayantī as worthy of honour and a fitting partner in a dharmic narrative.

Bṛhadaśva describes a moment of sight: Damayantī, the Vidarbha princess, is seen amid her companions, shining with beauty and auspicious splendour—setting the stage for the unfolding Nala–Damayantī episode and the recognition of her exceptional stature.