Shloka 3
Nala’s Embassy to Damayantī and the Gods’ Proposal (नलस्य दूतत्वं देवप्रस्तावश्च)
तत: कदाचिदेकान्ते विविक्त इव शाद्वले | दुःखार्ता भरतश्रेष्ठा निषेदु: सह कृष्णया,तदनन्तर एक दिन एकान्त एवं पवित्र स्थानमें, जहाँ छोटी-छोटी हरी दूर्वा आदि घास उगी हुई थी, वे भरतवंशके श्रेष्ठ पुरुष दुःखसे पीड़ित हो द्रौपदीके साथ बैठे और धनंजय अर्जुनके लिये चिन्ता करते हुए अत्यन्त दु:खमें भरे अश्रुगदूगद कण्ठसे उन्हींकी बातें करने लगे। अर्जुनके वियोगसे पीड़ित उन समस्त पाण्डवोंको शोकसागरने अपनी लहरोंमें डुबो दिया
tataḥ kadācid ekānte vivikta iva śādvale | duḥkhārtā bharataśreṣṭhā niṣeduḥ saha kṛṣṇayā ||
ثم في يومٍ من الأيام، في موضعٍ منعزلٍ على رقعةٍ هادئةٍ من العشب، جلس خِيارُ سلالة بهاراتا، وقد أضناهم الحزن، مع كِرِشنا (دراوبدي). كانوا يجزعون على دهننْجَيا (أرجونا)، تختنق حناجرهم بالدموع، فلا يذكرون إلا شأنه؛ وبفعل لوعة الفراق عنه غمر الأسى جميع الباندافا كأن بحرًا من الحزن قد علا عليهم.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even the righteous and heroic must sometimes withdraw into solitude to bear grief; dharma is not only public action but also the disciplined endurance of suffering, supported by companionship and restraint.
Vaiśampāyana describes the Pāṇḍavas, distressed, sitting with Draupadī in a secluded grassy place—an intimate pause in the forest narrative that frames their sorrow and the emotional strain of exile.