Shloka 17
Vyāsa’s Counsel to Yudhiṣṭhira: Pratismṛti-vidyā, Arjuna’s Aśtra-Quest, and the Move to Kāmyaka
दीक्षितं विधिनानेन धृतवाक्कायमानसम् | अनुजज्ञे तदा वीरं भ्राता भ्रातरमग्रज:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! ऐसा कहकर शक्तिशाली धर्मराज युधिष्ठिरने मन, वाणी और शरीरको संयममें रखकर दीक्षा ग्रहण करनेवाले अर्जुनको विधिपूर्वक पूर्वोक्त प्रतिस्मृति-विद्याका उपदेश किया। तदनन्तर बड़े भाई युधिष्ठिरने अपने वीर भाई अर्जुनको वहाँसे प्रस्थान करनेकी आज्ञा दी
dīkṣitaṁ vidhinānena dhṛtavāk-kāya-mānasam | anujajñe tadā vīraṁ bhrātā bhrātaram agrajaḥ ||
قال فَيْشَمْبَايَنَة: وبعد أن علّمه على مقتضى الطقس الصحيح، منح الأخ الأكبر الإذن للبطل—أرجونا—الذي أخذ رياضة الدِّيكشا وضبط القول والجسد والعقل. وهكذا أجاز يودهيشثيرا، بما يليق وبما تقتضيه مسؤولية الأخوّة، لأرجونا أن يمضي إلى ما عزم عليه من شأن.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds disciplined restraint—control of speech, body, and mind—as the ethical foundation for undertaking a serious mission. It also highlights dharma expressed through proper procedure (vidhi) and responsible authorization by an elder, showing that right action is strengthened by self-mastery and lawful conduct.
After Arjuna has accepted an initiation-like discipline and is prepared for his undertaking, Yudhiṣṭhira completes the formal instruction/ritual propriety and then grants Arjuna permission to depart. Vaiśampāyana narrates this to King Janamejaya.