Shloka 33
Yudhiṣṭhira’s Reproof and Vow-Logic: On Dice-Deception, Exile Terms, and the Governance of Anger
Adhyāya 35
Devanagari script
अस्ति मास: प्रतिनिधिर्यथा प्राहुर्मनीषिण: । पूतिकामिव सोमस्य तथेदं क्रियतामिति,मनीषी पुरुषोंका कहना है कि मास संवत्सरका प्रतिनिधि है। जैसे पूतिका सोमलताके स्थानपर यज्ञमें काम देती है, उसी प्रकार आप इन तेरह मासोंको ही तेरह वर्षोंका प्रतिनिधि स्वीकार कर लीजिये
Translation
«وقد قال الحكماء إنّ الشهر يقوم مقام السنة. وكما تُجزئ نبتةُ البوتيكا في القربان بدلَ كرمةِ السُّوما، كذلك فليُجعلَ هذا—هذه الأشهر الثلاثة عشر—ممثّلًا لثلاثة عشر عامًا».
Word by Word
अस्तिthere is
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन
मासःa month
मासः:
Karta
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतिनिधिःa representative, substitute
प्रतिनिधिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिनिधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
प्राहुःthey have said / they say
प्राहुः:
TypeVerb
Rootप्र + अह् (धातु)
Formलिट् (परोक्ष/परिपूर्ण भूत; perfect), प्रथम, बहुवचन
मनीषिणःthe wise (men)
मनीषिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पूतिकाम्the pūtikā plant (a substitute soma-creeper)
पूतिकाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपूतिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सोमस्यof Soma (the soma plant/juice)
सोमस्य:
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
इदम्this
इदम्:
Karta
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रियताम्let it be done / may it be made
क्रियताम्:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), कर्मणि (passive), प्रथम, एकवचन
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Speaker
भीमसेन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes