Shloka 73
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
न तथा तपसा राजॉल्लोकान प्राप्रोति क्षत्रिय: । यथा सृष्टेन युद्धेन विजयेनेतरेण वा,“धर्मराज! क्षत्रिय तपस्याके द्वारा वैसे पुण्य-लोकोंको नहीं प्राप्त होता, जिन्हें वह अपने लिये विहित युद्धके द्वारा विजय अथवा मृत्युको अंगीकार करनेसे प्राप्त करता है
na tathā tapasā rājā lokān prāpnoti kṣatriyaḥ | yathā sṛṣṭena yuddhena vijayenetareṇa vā |
قال فايشَمبايانا: «يا دارماراجا، إن ملك الكشترية لا ينال بالعُسْر والزهد عوالمَ الثواب كما ينالها بالقتال المفروض عليه—إمّا بنيل النصر، وإمّا، إن لم يكن، بقبول الموت.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts that for a kṣatriya, the highest merit is not primarily gained through ascetic austerities but through faithfully performing one’s ordained duty in righteous battle—accepting either victory or death without abandoning dharma.
Vaiśampāyana addresses Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), emphasizing the warrior-king’s path: the prescribed battlefield duty yields the meritorious worlds associated with kṣatriya conduct, framing ethical action (svadharma) as superior to inappropriate asceticism for that social role.