Shloka 27
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
तस्य धर्मार्थहीनस्य कामान्ते निधन ध्रुवम् । कामतो रममाणस्य मीनस्येवाम्भस: क्षये,“जैसे पानी सूख जानेपर उसमें रहनेवाली मछलीकी मृत्यु निश्चित है, उसी प्रकार जो धर्म-अर्थसे हीन होकर केवल काममें ही रमण करता है, उस काम (भोगसामग्री)-की समाप्ति होनेपर उसकी भी अवश्य मृत्यु हो जाती है
tasya dharmārthahīnasya kāmānte nidhanaṃ dhruvam | kāmato ramamāṇasya mīnasyevāmbhasaḥ kṣaye ||
مَن خلا من الدَّرما والأَرثا فالموتُ له عند نهاية الكاما لا محالة. فالمنغمس في اللذة وحدها يهلك حين تنفد أسباب تمتّعه، كما أن السمكة التي تعيش في الماء تموت يقينًا إذا جفّ الماء.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A life centered only on kāma (pleasure) while neglecting dharma (ethical duty) and artha (stable means/resources) is self-destructive: when pleasures or their supports end, ruin follows inevitably.
Vaiśampāyana delivers a moral warning using a vivid simile: as a fish cannot survive without water, a person who lives only for enjoyment cannot endure once the conditions for enjoyment are exhausted.