Shloka 9
वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वा दुःखशोकार्त: शुचिर्धर्मसुतस्तदा । सम्मूर्छितो5भवद् राजा साश्रुकण्ठो युधिछ्िर:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! ऐसा कहकर पवित्र अन्तःकरणवाले धर्मनन्दन राजा युधिष्ठिर दु:ख और शोकसे आतुर होकर मूर्च्छित हो गये। उनके नेत्रोंसे आँसुओंकी धारा बह रही थी और कण्ठ अवरुद्ध हो गया था
vaiśampāyana uvāca | ity uktvā duḥkhaśokārtaḥ śucir dharmasutas tadā | sammūrcchito 'bhavad rājā sāśrukaṇṭho yudhiṣṭhiraḥ ||
قال فَيْشَمْبايَنَة: لما قال ذلك، غشي على الملك يُدْهِشْتِيرَة، ابنَ الدَّرْمَة الطاهرَ القلب، إذ غلبه الحزن والأسى. اختنق حلقه بالدموع فلم يستطع الكلام؛ وكانت لوعةُ قلبه تُظهر ثِقَلَ الواجب الأخلاقي الذي يحمله وعمقَ رحمته.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical sensitivity expected of a dhārmic ruler: true righteousness is not cold detachment but a conscience that feels the weight of suffering. Yudhiṣṭhira’s collapse shows how moral responsibility and compassion can overwhelm even a king.
Within Vaiśampāyana’s narration to King Janamejaya, Yudhiṣṭhira—after speaking—becomes overcome by grief and sorrow, his voice choked with tears, and he faints.