Shloka 5
वैशम्पायन उवाच ततो युधिषछिरो राजा नकुलं वाक्यमब्रवीत् । आरुह्द वृक्ष माद्रेय निरीक्षस्व दिशो दश,वैशम्पायनजी कहते हैं--तदनन्तर राजा युधिष्ठिरने नकुलसे कहा--“माद्रीनन्दन! किसी वृक्षपर चढ़कर सब दिशाओंमें दृष्टिपात करो। कहीं आस-पास पानी हो, तो देखो अथवा जलके किनारे होनेवाले वृक्षोंपर भी दृष्टि डालो। तात! तुम्हारे ये भाई थके-माँदे और प्यासे हैं!
vaiśampāyana uvāca | tato yudhiṣṭhiro rājā nakulaṃ vākyam abravīt | āruhyā vṛkṣaṃ mādrīya nirīkṣasva diśo daśa |
قال فَيْشَمْبايَنَة: ثم خاطب الملك يُدْهِشْتِيرَا نَكُولَا قائلاً: «يا ابنَ مَادْرِي، اصعدْ شجرةً وانظرْ في الجهات العشر. تفقّدْ هل من ماءٍ قريب، أو أشجارٍ تدلّ على ضفاف نهرٍ أو موضعٍ على الماء. يا بُنيّ، إن إخوتك قد أضناهم التعب وعذّبتهم العطش.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights responsible kingship and fraternal care: Yudhiṣṭhira responds to hardship with practical action and concern for his brothers’ well-being, showing leadership grounded in compassion and duty.
During their hardship in the forest, the brothers are exhausted and thirsty. Yudhiṣṭhira orders Nakula to climb a tree and scan all directions for signs of nearby water, such as waterside vegetation.