Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ता धर्मात्मानो यतव्रता: । क्लेशमार्च्छन्त विपुलं सुखोदर्क परंतपा:,द्वैतवनमें रहते समय कुन्तीपुत्र राजा युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन तथा माद्रीकुमार नकुल-सहदेव--इन सभी शत्रुसंतापी संयम-नियम-परायण धर्मात्मा पाण्डवोंने एक दिन एक ब्राह्मणके लिये पराक्रम करते हुए महान्‌ क्लेश उठाया, परंतु उसका भावी परिणाम सुखमय ही हुआ

vaiśampāyana uvāca |

brāhmaṇārthe parākrāntā dharmātmāno yatavratāḥ |

kleśam ārcchanta vipulaṃ sukhodarka-paraṃtapāḥ ||

قال فَيْشَمْبَايَنَة: من أجل برَاهْمَنٍ، بذل أولئك الباندافا ذوو النفوس الصالحة—المنضبطون الثابتون على نذورهم—جهدهم في البأس ولاقَوا مشقةً عظيمة؛ غير أن عاقبته، يا مُحْرِقَ الأعداء، كانت مقدَّرةً أن تنتهي إلى السعادة.

ब्राह्मणार्थेfor the sake of a brahmin
ब्राह्मणार्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मण + अर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
पराक्रान्ताःhaving exerted themselves / having shown valor
पराक्रान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपराक्रान्त (√क्रम्)
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्मात्मानःrighteous-souled (men)
धर्मात्मानः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Plural
यतव्रताःof restrained vows / self-controlled
यतव्रताः:
Karta
TypeAdjective
Rootयत + व्रत
FormMasculine, Nominative, Plural
क्लेशम्affliction, hardship
क्लेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्लेश
FormMasculine, Accusative, Singular
आर्च्छन्तthey reached/underwent
आर्च्छन्त:
TypeVerb
Root√ऋच्छ् (आ-)
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural
विपुलम्great, abundant
विपुलम्:
TypeAdjective
Rootविपुल
FormMasculine, Accusative, Singular
सुखोदर्काःhaving happiness as the outcome
सुखोदर्काः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुख + उदर्क
FormMasculine, Nominative, Plural
परंतपाःfoe-scorchers
परंतपाः:
Karta
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
brāhmaṇa
P
Pāṇḍavas

Educational Q&A

Dharma may demand strenuous effort and even suffering when protecting the vulnerable (here, a brāhmaṇa), but righteous action—performed with restraint and fidelity to vows—tends toward a wholesome, happiness-bearing outcome (sukhodarka).

The narrator signals an episode in which the Pāṇḍavas, while living in the forest, undertake a courageous effort on behalf of a brāhmaṇa. They undergo severe hardship in the process, yet the narrator foreshadows that the final result will be auspicious and joyful.