Shloka 39
Sāvitrī’s Trirātra-Vrata and Departure with Satyavān (सावित्रीव्रतनिश्चयः सहगमनं च)
पुनर्जघान पाश्चे वै तद् रक्षो लक्ष्मणो भृशम् | गतासुरपतद् भूमौ कबन्ध: सुमहांस्तत:,तदनन्तर बलवान सुमित्रानन्दन लक्ष्मणने भी अपने खड्गसे उसकी दाहिनी बाँह काट डाली और अपने भाई श्रीरामको खड़ा देखकर उन्होंने उसकी पसलीपर भी बड़े जोरसे प्रहार किया। फिर तो वह महान् राक्षस कबन्ध प्राणशून्य होकर पृथ्वीपर गिर पड़ा
punar jaghāna pāśce vai tad rakṣo lakṣmaṇo bhṛśam | gatāsur apatat bhūmau kabandhaḥ sumahāṁs tataḥ |
قال ماركاندييا: ثم إنّ لاكشمانا ضرب ذلك الراكشا مرةً أخرى من الخلف بضربةٍ شديدة. فلما انقطع عنه نَفَسُ الحياة سقط كباندها العظيم على الأرض. وتُبرز هذه الحادثة شجاعةً حازمةً في وجه العنف، وضرورةً أخلاقية—وفق الدارما—لحماية الأخ والنفس من معتدٍ مفترس.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights steadfast courage and the dharmic duty of self-defense: when confronted by a predatory, violent being, decisive action to protect oneself and one’s companions—here, Lakṣmaṇa acting to safeguard the situation—is ethically warranted.
Lakṣmaṇa strikes the rākṣasa Kabandha again, specifically from behind and with great force; Kabandha, now lifeless, collapses to the ground, marking the defeat of the monstrous attacker in this episode narrated by Mārkaṇḍeya.