Shloka 33
Sāvitrī–Satyavān Vivāha: Kanyāpradāna and Āśrama-Śīla (सावित्री-सत्यवान्विवाहः)
Devanagari script
सा तमालक्ष्य सम्प्राप्तं धर्मज्ा जनकात्मजा । निमन्त्रयामास तदा फलमूलाशनादिभि:
Transliteration
sā tam ālakṣya samprāptaṃ dharmajñā janakātmajā | nimantrayāmāsa tadā phalamūlāśanādibhiḥ ||
Translation
فلما رأته قد أقبل، دعتْه سيتا—العارفة بالدارما، ابنة جانَكا—إلى ضيافةٍ بسيطة من زاد الغابة: ثمارٍ وجذورٍ وما شابه ذلك.
Word by Word
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
आलक्ष्यhaving noticed/seeing
आलक्ष्य:
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि
सम्प्राप्तम्arrived, having come
सम्प्राप्तम्:
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) / सम्प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन, क्त
धर्मज्ञाknower of dharma
धर्मज्ञा:
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
जनकात्मजाJanaka's daughter (Sita)
जनकात्मजा:
Karta
TypeNoun
Rootजनकात्मज (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
निमन्त्रयामासinvited
निमन्त्रयामास:
TypeVerb
Rootनि + मन्त्र् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, परोक्षभूत/कथानक-भूत), प्रथम, एकवचन
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
फलwith fruits
फल:
Karana
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, बहुवचन
मूलwith roots
मूल:
Karana
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, बहुवचन
अशनwith food/eatables
अशन:
Karana
TypeNoun
Rootअशन (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, बहुवचन
आदिभिःand the like; etc., with (other things)
आदिभिः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Characters & Entities
S
Sītā (Janakātmajā)J
JanakaF
fruits (phala)R
roots (mūla)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
Even in austere conditions, one should uphold dharma through hospitality—welcoming a guest with whatever pure and simple means are available.
A visitor arrives; Sītā recognizes him and, acting with dharmic propriety, invites him to accept forest provisions such as fruits and roots.