Shloka 1
Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)
हम आय न () है सप्तसप्तत्याथिकाद्वेशततमो< ध्याय: श्रीरामके राज्याभिषेककी तैयारी, रामवनगमन, भरतकी चित्रकूटयात्रा, रामके द्वारा खर-दूषण आदि राक्षसोंका नाश तथा रावणका मारीचके पास जाना युधिषछ्िर उवाच उक्त भगवता जन्म रामादीनां पृथक् पृथक् । प्रस्थानकारणं ब्रह्मन् श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम्,युधिष्ठिरने पूछा--ब्रह्मन! आपने श्रीरामचन्द्रजी आदि सभी भाइयोंके जन्मकी कथा तो पृथक्-पृथक् सुना दी, अब मैं उनके वनवासका कारण सुनना चाहता हूँ; उसे कहिये। दशरथजीके वीर पुत्र दोनों भाई श्रीराम और लक्ष्मण तथा मिथिलेशकुमारी यशस्विनी सीताको वनमें क्यों जाना पड़ा?
Yudhiṣṭhira uvāca: Uktaṁ bhagavatā janma Rāmādīnāṁ pṛthak pṛthak | Prasthāna-kāraṇaṁ brahman śrotum icchāmi kathyatām ||
قال يودهيشثيرا: «أيها البراهمن، لقد رويتَ من قبلُ، واحدًا بعد واحد، خبر مولد راما وإخوته. والآن أودّ أن أسمع سبب رحيلهم—فحدّثني به. لأيّ عِلّةٍ اضطرّ ابنا دَشَرَثَ الشجاعان، شري راما ولاكشمانا، ومعهما سيتا ذات المجد، ابنة ملك مِثيلا، إلى الذهاب إلى الغابة؟»
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse models dhārmic inquiry: before judging an event like exile, one should seek its true cause from a reliable authority. It also frames exile not as mere misfortune but as a morally significant turning point connected with duty, vows, and the testing of righteousness.
Within the Rāmopākhyāna section of Vana Parva, Yudhiṣṭhira asks the sage-narrator to explain why Rāma, Lakṣmaṇa, and Sītā had to leave for the forest, since the births of the brothers have already been narrated.