Shloka 34
Mārkaṇḍeya’s Consolation to the King: Exempla of Rāma and the Efficacy of Allies (मार्कण्डेयाश्वासनम्)
भगवान् कुबेर लंका छोड़कर गन्धर्व, यक्ष, राक्षस तथा किम्पुरुषोंके साथ गन्धमादन पर्वतपर आकर रहने लगे ।। विमान पुष्पकं॑ तस्य जहाराक्रम्य रावण: । शशाप तं॑ वैश्रवणो न त्वामेतद् वहिष्यति,श््ड्््स्क््ा ज्ख्ड ५ व] 22 2 ४ है (22722%24/ 822 2 |. ४2: रावणने आक्रमण करके उनका पुष्पक विमान भी छीन लिया। तब कुबेरने कुपित होकर उसे शाप दिया--'अरे! यह विमान तेरी सवारीमें नहीं आ सकेगा। जो युद्धमें तुझे मार डालेगा, उसीका यह वाहन होगा। मैं तेरा बड़ा भाई होनेके कारण मान्य था, परंतु तूने मेरा अपमान किया है। इससे बहुत शीघ्र तेरा नाश हो जायगा”
vimānaṁ puṣpakaṁ tasya jahārākramya rāvaṇaḥ | śaśāpa taṁ vaiśravaṇo na tvām etad vahiṣyati | yo yuddhe tvāṁ vadhiṣyati tasyaitad vāhanaṁ bhavet | ahaṁ tava jyeṣṭha-bhrātā mānya āsam, tvayā tu mamāpamānaḥ kṛtaḥ | tasmāt kṣipraṁ tava nāśo bhaviṣyati ||
قال ماركاندييا: إنّ رافانا هاجم واغتصب قسرًا مركبة كُبيرا الطائرة «بوشباكا». فغضب فايشرافانا (كُبيرا) ولعنه قائلاً: «لن تحملك هذه المركبة راكبًا لها. بل ستكون مركبةَ من يقتلك في ساحة القتال. كنتُ جديرًا بالإجلال بوصفي أخاك الأكبر، لكنك أهنتني؛ فلذلك سيأتي هلاكك سريعًا».
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Power gained through aggression and disrespect—especially toward rightful elders and established order—invites moral consequence. The curse functions as a dharmic warning: adharma (violent seizure and insult) ripens into inevitable downfall.
Ravana attacks Kubera and forcibly takes the Pushpaka aerial chariot. Kubera (Vaishravana), angered by the insult and theft, curses Ravana that the chariot will not serve him and will belong to the warrior who kills him, foretelling Ravana’s eventual death.