Shloka 1
Mārkaṇḍeya’s Consolation to the King: Exempla of Rāma and the Efficacy of Allies (मार्कण्डेयाश्वासनम्)
ऑड2 # () ऑणआ अप पज्चसप्तर्त्याधिकाद्वेशततमो< ध्याय: रावण, कुम्भकर्ण, विभीषण, खर और शूर्पणखाकी उत्पत्ति, तपस्या और वरप्राप्ति तथा कुबेरका रावणको शाप देना मार्कण्डेय उवाच पुलस्त्यस्य तु यः क्रोधादर्धदेहो 5 भवन्मुनि: । विश्रवा नाम सक्रोध: स वैश्रवणमैक्षत,मार्कण्डेयजी कहते हैं--राजन! पुलस्त्यके क्रोधसे उनके आधे शरीरसे जो “विश्रवा' नामक मुनि प्रकट हुए थे, वे कुबेरको कुपित दृष्टिसे देखने लगे
Mārkaṇḍeya uvāca: Pulastyasya tu yaḥ krodhād ardha-deho bhavan muniḥ | Viśravā nāma sa-krodhaḥ sa vaiśravaṇam aikṣata ||
قال ماركاندييا: «أيها الملك، من غضب بولاستيا خرج—كأنما من نصف جسده—حكيمٌ يُدعى فيشرافا. ولمّا كان لا يزال متّقد السخط، صبّ فيشرافا نظرته الغاضبة على فايشرافانا (كوبيـرا).»
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how uncontrolled anger (krodha) can generate far-reaching consequences, even shaping lineages and destinies; a sage’s inner state colors perception and action, implying the ethical need for mastery over wrath.
Mārkaṇḍeya begins an origin account: Viśravā, said to have arisen from Pulastya’s anger, appears and—still wrathful—directs an angry look toward Vaiśravaṇa (Kubera), setting the stage for later developments in the Rākṣasa genealogy and related conflicts.