Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira

सत्कृतानि सहस्राणि सर्वकामै: पुरा गृहे । सर्वकामै: सुविहितैर्यदपूजय था द्विजान्‌,पहले आपके राजभवनमें सहस्रों (सुवर्णमय) पात्र थे, जो सम्पूर्ण इच्छानुकूल भोज्य पदार्थोंसे भरे-पूरे रहते थे और उनके द्वारा आप समस्त अभीष्ट मनोरथोंकी पूर्ति करते हुए प्रतिदिन ब्राह्मणोंका सत्कार करते थे

satkṛtāni sahasrāṇi sarvakāmaiḥ purā gṛhe | sarvakāmaiḥ suvihitair yad apūjayathā dvijān |

قال فَيْشَمْبَايَنَة: «كان في قصرك من قبل آلافٌ من العطايا والمؤن مُكْرَمَةً مُهَيَّأَةً بكل ما يُشتهى؛ وبتلك الوسائل المُحْكَمَة التي تُقَضّي الحاجات وتُتِمّ الرغبات، كنتَ تُجِلّ البراهمة وتُكْرِمُهم بما يليق من توقير.»

सत्कृतानिhonoured, well-received
सत्कृतानि:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्कृत
FormNeuter, Nominative, Plural
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Nominative, Plural
सर्वकामैःwith all desired things
सर्वकामैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वकाम
FormMasculine, Instrumental, Plural
पुराformerly, once
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
गृहेin the house
गृहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Locative, Singular
सर्वकामैःwith all desired things
सर्वकामैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वकाम
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुविहितैःwell-prepared, well-arranged
सुविहितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसुविहित
FormMasculine, Instrumental, Plural
यत्which, that (thing)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अपूपजयथाःyou used to honour/worship
अपूपजयथाः:
Karta
TypeVerb
Rootपूज्
FormImperfect, Second, Singular, Parasmaipada
द्विजान्Brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Accusative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
dvija (brāhmaṇas)
G
gṛha (royal house/palace)
S
satkṛta (offerings/provisions/gifts)

Educational Q&A

The verse highlights rājadharma expressed through dāna and satkāra: a ruler’s prosperity is ethically directed when it is used to honor worthy recipients—especially brāhmaṇas—through well-arranged hospitality and gifts, thereby sustaining social and ritual order.

Vaiśampāyana recalls the addressee’s former royal abundance—thousands of well-prepared resources in the palace—and notes that these were used to regularly honor brāhmaṇas, contrasting past prosperity and public generosity with the present condition implied by the surrounding context.