Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च

Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity

यह सुनकर कमलनयन भगवान्‌ श्रीकृष्णने द्रौपदीसे फिर कहा--“कृष्णे! मैं तो भूख और थकावटसे आतुर हो रहा हूँ और तुझे हँसी सूझती है। यह परिहासका समय नहीं है। जल्दी जा और बटलोई लाकर मुझे दिखा। इस प्रकार हठ करके भगवानने द्रौपदीसे बटलोई मँगवायी। उसके गलेमें जरा-सा साग लगा हुआ था। उसे देखकर श्रीकृष्णने लेकर खा लिया और द्रौपदीसे कहा--“इस सागसे सम्पूर्ण विश्वके आत्मा यज्ञभोक्ता सर्वेश्वर आकारय मुनीन्‌ शीघ्रं भोजनायेति चाब्रवीत्‌ । सहदेवं महाबाहु: कृष्ण: क्लेशविनाशन:,इतना कहकर सबका क्लेश दूर करनेवाले महाबाहु भगवान्‌ श्रीकृष्ण सहदेवसे बोले --तुम शीघ्र जाकर मुनियोंको भोजनके लिये बुला लाओ”

vaiśaṃpāyana uvāca | etac chrutvā kamalanayano bhagavān śrīkṛṣṇo draupadīm punar uvāca— “kṛṣṇe! ahaṃ kṣudhā-śrama-parītātmā bhavāmi, tava ca hāsyam eva; nāyaṃ parihāsa-kālaḥ. śīghraṃ gaccha, baṭaloiṃ gṛhītvā mama darśaya.” iti haṭhaṃ kṛtvā bhagavān draupadyā baṭaloiṃ ānīyāmāsa. tasyāḥ kaṇṭhe alpaṃ śākaṃ lagnaṃ āsīt. tad dṛṣṭvā śrīkṛṣṇas tat gṛhītvā jaghāsa, draupadīm ca uvāca— “anena śākena…” ity uktvā sarveśvaraḥ yajñabhoktā viśvātmā sahadevam ājuhāva— “ākāraya munīn, śīghraṃ bhojanāyeti ca brūhi.” saḥ mahābāhuḥ kṛṣṇaḥ kleśa-vināśanaḥ sahadevam uvāca— “tvaṃ śīghraṃ gatvā munīn bhojanāya āhvaya.”

قال فَيْشَمْبَايَنَة: لما سمع ذلك، عاد الربّ شري كْرِشْنَا ذو العينين كزهرة اللوتس فخاطب دروبدي: «يا كْرِشْنَا! إنني مُضطرّ بالجوع والإعياء، وأنتِ تضحكين؟ ليس هذا وقت المزاح. اذهبي سريعًا—ائتيني بالقدر وأريني إياه.» وهكذا بإصراره جعل دروبدي تأتي بالقدر. وكان عند عنقه شيء يسير من الخُضَر عالقًا. فلما رآه شري كْرِشْنَا أخذه وأكله، وقال لدروبدي: «بهذه اللقمة من الخُضَر…» ثم إن الربّ الشامل لكل شيء—متمتّع القرابين، ذاتُ الكون—خاطب سَهَدِيفَا: «ادعُ الحكماء؛ وقل لهم ليأتوا سريعًا للطعام.» ثم قال كْرِشْنَا عظيمُ الساعدين، مُزيلُ الكرب، لسَهَدِيفَا: «اذهب حالًا وادعُ الحكماء ليأكلوا.»

आकारयcall (summon)
आकारय:
TypeVerb
Rootआ-√कृ (आकारयति)
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
मुनीन्sages
मुनीन्:
Karma
TypeNoun
Rootमुनि
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र
भोजनायfor eating / for a meal
भोजनाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootभोजन
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
and
:
TypeIndeclinable
Root
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
TypeVerb
Root√ब्रू (ब्रवीति)
Formलङ् (imperfect), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
सहदेवम्Sahadeva (to Sahadeva)
सहदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहदेव
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महाबाहुःthe mighty-armed (one)
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृष्णःKrishna
कृष्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्ण
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्लेशविनाशनःdestroyer of afflictions
क्लेशविनाशनः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्लेश-विनाशन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
Ś
Śrī Kṛṣṇa
D
Draupadī (Kṛṣṇā)
S
Sahadeva
M
munis (sages)
B
baṭaloi (cooking pot/vessel)
Ś
śāka (greens)

Educational Q&A

Dharma of hospitality is upheld not merely by material abundance but by sincere effort and divine support. Even a seemingly insignificant remnant, when offered and accepted by the Lord, becomes sufficient to remove a community’s distress—showing that grace can transform scarcity into protection.

Kṛṣṇa, seeing Draupadī’s predicament about feeding visiting sages, insists on seeing the cooking pot. Finding a tiny bit of greens stuck to it, he eats it and then instructs Sahadeva to invite the sages to dine, implying that the crisis of food and the impending danger are being averted through his act.