Shloka 13
रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च
Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity
अभ्यागच्छत् परिवृत: शिष्यैरयुतसम्मितै: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर एक दिन महर्षि दुर्वासा इस बातका पता लगाकर कि पाण्डवलोग भोजन करके सुखपूर्वक बैठे हैं और द्रौपदी भी भोजनसे निवृत्त हो आराम कर रही है, दस हजार शिष्योंसे घिरे हुए उस वनमें आये,नीलोत्पलदलश्याम पद्मगर्भारुणेक्षण । पीताम्बरपरीधान लसत्कौस्तुभभूषण “नीलकमलदलके समान श्यामसुन्दर! कमलपुष्पके भीतरी भागके समान किंचित् लाल नेत्रोंवाले पीताम्बरधारी श्रीकृष्ण! तुम्हारे वक्ष:स्थलपर कौस्तुभभणिमय आभूषण शोभा पाता है। प्रभो! तुम्हीं समस्त प्राणियोंक आदि और अन्त हो। तुम्हीं सबके परम आश्रय हो। तुम्हीं परात्पर, ज्योतिर्मय सर्वात्मा एवं सब ओर मुखवाले परमेश्वर हो
vaiśampāyana uvāca | abhyāgacchat parivṛtaḥ śiṣyair ayuta-sammitaiḥ |
قال فايشَمبايانا: ثم في يومٍ من الأيام قدم الحكيم دورفاسا إلى ذلك الغاب، تحفّ به جماعة من التلاميذ يناهزون عشرة آلاف—بعد أن علم أن أبناء باندو قد فرغوا من الطعام وجلسوا في راحة، وأن دروبدي كذلك أنهت طعامها واستراحت. وتُبرز هذه الحادثة كيف يمكن للمطالب غير المتوقعة التي تُلقى على عاتق ربّ البيت أن تصبح امتحانًا للدارما—ولا سيما واجب إكرام الضيف، حتى حين تبدو الموارد وكأنها قد نضبت.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse sets up a classic dharma-test: the obligation to honor guests (atithi-dharma) can arise suddenly and at great scale. Ethical conduct is measured not only by intention but by steadiness under pressure—especially when resources appear insufficient.
Durvāsā, accompanied by about ten thousand disciples, comes to the Pāṇḍavas’ forest dwelling after learning they have already eaten and Draupadī is resting. This arrival creates immediate tension, since feeding such a large group after the household meal is a formidable challenge.