Shloka 3
Jatāyu’s Resistance, Sītā’s Traces, Kabandha’s Release, and the Path to Sugrīva (Āraṇyaka-parva 263)
धार्तराष्ट्रा दुरात्मान: सर्वे दुर्योधनादय: । कथ॑ तेष्वन्ववर्तन्त पापाचारा महामुने,जनमेजयने पूछा--महामुनि वैशम्पायनजी! जब महात्मा पाण्डव इस प्रकार वनमें रहकर मुनियोंके साथ विचित्र कथा-वार्ताद्वारा मनोरग्जन करते थे तथा जबतक द्रौपद्री भोजन न कर ले, तबतक सूर्यके दिये हुए अक्षयपात्रसे प्राप्त होनेवाले अन्नसे वे उन ब्राह्मणोंको तृप्त करते थे, जो भोजनके लिये उनके पास आये होते थे; उन दिनों दुःशासन, कर्ण और शकुनिके मतके अनुसार चलनेवाले पापाचारी दुरात्मा दुर्योधन आदि धृतराष्ट्रपुत्रोंने उन पाण्डवोंके साथ कैसा बर्ताव किया? भगवन! मेरे प्रश्नके अनुसार ये सब बातें कहिये
janamejaya uvāca | dhārtarāṣṭrā durātmānaḥ sarve duryodhanādayaḥ | kathaṁ teṣv anvavartanta pāpācārā mahāmune ||
قال جاناميجايا: «أيها الحكيم الجليل، كيف عامل أولئك الأبناء الأشرار لدهرتراشترا—دوريودهانا ومن معه، ذوو السيرة الآثمة—آلَ باندو؟»
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical evaluation through conduct (ācāra): Janamejaya highlights that inner disposition (durātman) manifests as outward behavior, and invites a dharma-centered assessment of how power and envy shape actions toward the vulnerable.
Janamejaya, listening to the Mahābhārata narration, asks the sage to explain how Duryodhana and the other Kauravas acted toward the Pāṇḍavas during their forest period, setting up the next episode describing Kaurava hostility and intrigue.