Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Bhīṣma’s Admonition; Duryodhana’s Rājasūya Aspiration and the Proposal of a Vaiṣṇava-satra

स स्त्रीगणावृतो राजा प्रदह्ृष्ट: प्रददौ वसु । तेभ्यो यथाहमन्नानि पानानि विविधानि च,अपनी स्त्रियोंके साथ राजा दुर्योधन उनको देखकर बहुत प्रसन्न हुआ और उन्हें बहुत- सा धन दिया तथा यथायोग्य नाना प्रकारकी खाने-पीनेकी वस्तुएँ अर्पित की

sa strīgaṇāvṛto rājā prahṛṣṭaḥ pradadau vasu | tebhyo yathārham annāni pānāni vividhāni ca ||

قال فايشَمبايانا: إنّ الملك دوريوذانا، وقد أحاطت به نساء قصره، سُرَّ غاية السرور حين رآهم. فأغدق عليهم المال، وقدّم لهم—على ما يليق—أنواعًا شتّى من الطعام والشراب. ويُبرز هذا المشهد كيف تُظهِر السلطةُ الملكيةُ نفسها عبر الضيافة والعطايا؛ أفعالٌ تبدو كرمًا في الظاهر، لكنها قد تخدم أيضًا الكبرياء والنفوذ وسياسةَ السمعة.

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
स्त्रीगणावृतःsurrounded by a group of women
स्त्रीगणावृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootआवृत (√वृ/वृञ् ‘to cover, surround’ क्त-प्रत्ययान्त) + स्त्रीगण
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
प्रहृष्टःdelighted, very pleased
प्रहृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट (√हृष् ‘to rejoice’ क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
प्रददौgave
प्रददौ:
TypeVerb
Rootप्र + √दा (दाने)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथम, एकवचन
वसुwealth, treasure
वसु:
Karma
TypeNoun
Rootवसु
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, चतुर्थी, बहुवचन
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अहम्I
अहम्:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रि, प्रथमा, एकवचन
अन्नानिfoods
अन्नानि:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
Formनपुं, द्वितीया, बहुवचन
पानानिdrinks
पानानि:
Karma
TypeNoun
Rootपान
Formनपुं, द्वितीया, बहुवचन
विविधानिvarious, diverse
विविधानि:
TypeAdjective
Rootविविध
Formनपुं, द्वितीया, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Duryodhana
S
strīgaṇa (womenfolk)
V
vasu (wealth)
A
annāni (food)
P
pānāni (drink)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical ambiguity of royal generosity: giving and hospitality are dharmic when rooted in respect and right intention, yet the same acts can become instruments of vanity, social control, or political self-display.

Duryodhana, accompanied by his womenfolk, is pleased upon seeing certain visitors and responds by distributing wealth and offering them assorted foods and drinks in a manner deemed appropriate to their status.