Shloka 40
चित्रसेनगन्धर्वैः कौरवसंनिपातः
Citrasena and the Kaurava engagement
एतैश्वान्यैश्व बहुभिस्तुषशट्एष्टै: स्वलंकृतैः । सुसंवृतः पिशाचानां गणैर्देवगणैस्तथा,उस समय अत्यन्त प्रिय लगनेवाले वेदमन्त्रोंकी ध्वनि सब ओर गूँज उठी, देवताओंके उत्तम वाद्य भी बजने लगे, देव और गन्धर्व गीत गाने लगे और समस्त अप्सराएँ नृत्य करने लगीं। ये तथा और भी बहुत-से देवगण एवं पिशाचसमूह विविध अलंकारोंसे अलंकृत, हर्षोत्फुल्ल और संतुष्ट हो स्कन्दको घेरकर खड़े थे
etaiś cānyaiś ca bahubhis tuṣaṣaṭeṣṭaiḥ svalankṛtaiḥ | susaṃvṛtaḥ piśācānāṃ gaṇair devagaṇais tathā ||
قال ماركانديّا: «وهكذا، ومع جموعٍ كثيرةٍ أخرى أيضًا—كلٌّ منها متزيّنٌ بحُلِيّه ومتهلّلٌ بالرضا—أُحيط به إحاطةً وثيقةٌ بفرق البيشاتشا وكذلك بفرق الآلهة. وفي تلك اللحظة دوّى في الجهات كلها صوتُ تلاوات الفيدا العذبة؛ وعُزفت أبهى الآلات الإلهية؛ وغنّى الآلهةُ والغاندهرفا؛ ورقصت الأبساراس جميعًا، فكوّنّ حول سكاندا دائرةً من الفرح والتبجيل.»
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the power of sacred sound and collective reverence: when the divine is honored, harmony manifests through mantra, music, and orderly assembly—suggesting that devotion and auspicious conduct align beings (even diverse classes like gods and spirits) around a higher center.
Mārkaṇḍeya describes a grand, celebratory scene in which Skanda is encircled by hosts of gods and Piśācas, while Vedic chants resound, divine instruments play, Gandharvas sing, and Apsarases dance—depicting a triumphant, ritually charged divine gathering.