Shloka 183
चित्रसेनगन्धर्वैः कौरवसंनिपातः
Citrasena and the Kaurava engagement
तस्मादिन्द्रो भवानेव भविता मा विचारय । प्रभो! यदि तुम फ़ूट जाओगे तो जगतके प्राणी दो भागोंमें बट जायँगे। महाबलवान् वीर! सम्पूर्ण लोकोंके निश्चय ही दो दलोंमें बट जाने तथा लोगोंके द्वारा भेदबुद्धि उत्पन्न किये जानेपर हम लोगोंमें युद्ध प्रारम्भ हो सकता है। तात! उस युद्धमें जैसा कि मेरा विश्वास है, तुम्हीं विजयी होओगे। अतः तुम्हीं इन्द्र हो जाओ। इस विषयमें कोई दूसरी बात मत सोचो
tasmād indro bhavān eva bhavitā mā vicāraya | prabho! yadi tvaṁ phūṭa jāoge to jagat-ke prāṇī do bhāgoṁ meṁ baṭ jāyaṁge | mahābalavān vīra! sampūrṇa lokōṁ ke niścaya hī do daloṁ meṁ baṭ jāne tathā logoṁ ke dvārā bheda-buddhi utpanna kiye jāne par asmāsu yuddhaḥ prārambhaṁ gacchet | tāta! tasmin yuddhe yathā mama viśvāsaḥ, tvam eva vijayī bhaveḥ | ataḥ tvam indro bhava | asmin viṣaye kācid anyā vārtā mā bhūt ||
قال شَكْرَا (إندرا): «لذلك، أنت وحدك ينبغي أن تصير إندرا—فلا تُطِلِ التروّي. يا ربّ، إن انشققتَ انقسمت كائنات العالم إلى فئتين. أيها البطل الجبّار، فإذا انقسمت العوالم كلّها لا محالة إلى معسكرين، وأثار الناسُ شعورَ التمايز والخصومة، أمكن أن تندلع الحرب بيننا. يا عزيزَ النفس، وفي تلك الحرب—كما أنا واثق—ستكون أنت الغالب. فكن أنت إندرا، ولا تُدخِل في هذا الأمر خاطرًا آخر.»
श॒क्र उवाच
Educational Q&A
Indra warns that leadership disputes and ‘bheda-buddhi’ (a mentality of division) fracture communities into rival camps and can trigger war; decisive acceptance of rightful responsibility is presented as a means to preserve cosmic and social order.
Śakra (Indra) urges the addressed hero to assume the position of Indra without hesitation, arguing that any split would divide beings and worlds into two parties and lead to conflict—one in which the hero would likely win anyway—so it is better to accept the role peacefully.