Shloka 223

Kaurava Court Hears of the Pāṇḍavas’ Forest Hardship (वैचित्रवीर्यवंशीयस्य राज्ञः करुणाविचारः)

Devanagari script

इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत मार्कण्डेययमास्यापर्वमें आंगिरसोपाख्यानप्रकरणमें स्कन्दकी उत्पत्तिके विषयमें केशिपराभवविषयक दो यौ तेईसवाँ अध्याय समाप्त हुआ

Transliteration

Iti prakāraṃ Śrīmahābhārata-Vanaparvaṇi antargata-Mārkaṇḍeyasamāsyāparvaṇi Āṅgirasopākhyānaprakaraṇe Skandasya utpattiviṣaye Keśiparābhavaviṣayakaḥ dviśatatritīyaḥ adhyāyaḥ samāptaḥ.

Translation

وهكذا تنتهي الفصل الثالث بعد المئتين والعشرون من «فانا بارفا» في «شري مهابهاراتا»، ضمن القسم الفرعي «ماركاندييا ساماسيا»، في حلقة «حكاية آنغيراسا»—في شأن مولد سكَندا، ولا سيما موضوع هزيمة كِشي. وهذا ختامٌ رسميّ (كولوفون) يَعلَم به تمام هذا الجزء من التاريخ المقدّس.

Word by Word

• इति: thus; end-quote marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• प्रकारेण: in this manner; by this way
• प्रकारेण: Karana
• Type: Noun
• Root: प्रकार
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• श्री: revered; auspicious (honorific)
• Type: Noun
• Root: श्री
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• महाभारत: Mahabharata
• Type: Noun
• Root: महाभारत
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• वनपर्व: in the Vana-parvan (Forest Book)
• वनपर्व: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वनपर्व
• Form: Neuter, Locative, Singular

• अन्तर्गत: included; contained
• Type: Adjective
• Root: अन्तर्गत
• Form: Neuter, Locative, Singular

• मार्कण्डेयसमास्यापर्व: in the Markandeya-samasyā-parvan (section)
• मार्कण्डेयसमास्यापर्व: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय-समास्या-पर्व
• Form: Neuter, Locative, Singular

• आंगिरसोपाख्यान: in the Āṅgirasa-episode (sub-tale)
• आंगिरसोपाख्यान: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: आङ्गिरस-उपाख्यान
• Form: Neuter, Locative, Singular

• प्रकरण: in the topic/section
• प्रकरण: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: प्रकरण
• Form: Neuter, Locative, Singular

• स्कन्द: of Skanda
• Type: Noun
• Root: स्कन्द
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• उत्पत्ति: of the birth/origin
• Type: Noun
• Root: उत्पत्ति
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• विषय: in the matter/topic
• विषय: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: विषय
• Form: Masculine, Locative, Singular

• केशि: of Keśin (Keshi)
• Type: Noun
• Root: केशि
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• पराभव: in the defeat/overthrow
• पराभव: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पराभव
• Form: Masculine, Locative, Singular

• विषयक: concerning; relating to
• Type: Adjective
• Root: विषयक
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• द्वौ: two
• Type: Adjective
• Root: द्वि
• Form: Masculine, Nominative, Dual

• त्रयोविंश: twenty-third
• Type: Adjective
• Root: त्रयोविंश
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अध्याय: chapter
• अध्याय: Karta
• Type: Noun
• Root: अध्याय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समाप्त: ended; concluded
• Type: Verb
• Root: सम्-आप्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हुई: was (ended)
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: Perfect (Hindi auxiliary usage; Sanskrit equivalent would be अभवत्/समाप्तः), Third, Singular

Speaker

युधिषछ्िर उवाच

Characters & Entities

• Śrīmahābhārata
• Vana Parva
• Mārkaṇḍeya
• Āṅgirasa (upākhyāna)
• Skanda
• Keśi
• Yudhiṣṭhira