Shloka 15
Draupadī’s Instruction on Marital Conduct and Household Discipline (चित्तग्रहण-उपदेश)
यकृत् कृष्णायसं तस्य त्रिभिरेव बभु: प्रजा: । नखास्तस्याभ्रपटलं शिराजालानि विद्रुमम्,और उनका यकृत् (जिगर) ही काले रंगका लोहा बनकर प्रकट हुआ। काष्ठ, पाषाण और लोहा--इन तीनोंसे ही प्रजाजनोंकी शोभा होती है। उनके नख मेघसमूहका रूप धारण करते हैं। नाडियाँ मूँगा बनकर प्रकट हुई हैं
yakṛt kṛṣṇāyasaṁ tasya tribhir eva babhūḥ prajāḥ | nakhās tasyābhrapaṭalaṁ śirājālāni vidrumam |
قال ماركانديّا: من كبده تجلّى الحديد الأسود؛ ومن ثلاث موادّ وحدها—الخشب والحجر والحديد—اكتسبت مخلوقاته أشكالها وبهاءها المميّز. وصارت أظفاره كتلًا من السحاب، وتحولت شبكات عروقه إلى مرجان.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse uses mythic bodily imagery to express how the material world is envisioned as emerging from a primordial being: metals, natural phenomena, and ornaments of the earth are portrayed as transformations of bodily elements, suggesting an ordered correspondence between body and cosmos.
Mārkaṇḍeya continues a cosmogonic description in which parts of a great being’s body become features and substances of the world: the liver becomes black iron, nails resemble cloud-banks, and the web of veins becomes coral, while beings are said to arise with the prominence of wood, stone, and iron.