Shloka 34
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
जो श्रेष्ठ द्विज सदा अतिथियों, भूत-प्राणियों तथा पितरोंको अर्पण करके अर्थात् बलिवैश्वदेव करके शेष अन्न स्वयं भोजन करता है, उससे बढ़कर महान् सुख और क्या हो सकता है? देवेन्द्र! इस यज्ञशेष अन्नसे बढ़कर अत्यन्त मधुर और पवित्र दूसरा कोई भोजन नहीं है ।। दत्त्वा यस्त्वतिथिभ्यो वै भुद्धक्ते तेनेव नित्यश: । यावतो ह[ुन्धस: पिण्डानश्नाति सततं द्विज:,जो प्रतिदिन अतिथियोंको देकर शेष अन्नसे ही भोजनका काम चलाता है, उसके अन्नके जितने ग्रास अतिथि ब्राह्मण नित्य भोजन करता है, उतने ही हजार गौओंके दानका पुण्य उस दाताको प्राप्त होता है, तथा उसके द्वारा युवावस्थामें जो पाप हुए होते हैं, वे सब निश्चय ही नष्ट हो जाते हैं
dattvā yastv atithibhyo vai bhuṅkte tenaiva nityaśaḥ | yāvato hundaśaḥ piṇḍān aśnāti satataṃ dvijaḥ, tāvanti sahasragodānapuṇyāni labhate dātā | yuvāvasthākṛtāḥ pāpāḥ sarve tasya praṇaśyanti niścitam ||
قال باكا: «إنّ الرجل الذي يقدّم كلَّ يومٍ أولاً للضيوف—مؤدّياً القربانَ الواجبَ للكائنات وللآباء الأسلاف—ثم لا يأكل إلا ما بقي، ينال سعادةً لا تُقاس. يا سيّدَ الآلهة، لا طعامَ أحلى ولا أطهر من بقايا هذه الذبيحة. حقًّا، لكلِّ لقمةٍ يأكلها الضيفُ البراهميّ من الطعام المُقدَّم، ينال المُعطي ثواباً كمن تَصدّق بألفِ بقرة؛ وتُمحى خطايا الشباب محواً مؤكَّداً.»
बक उवाच
Educational Q&A
One should prioritize hospitality and daily offerings—feeding guests and sharing food as a sacred duty—then eat only the remainder. Such conduct is praised as supremely pure, yielding immense merit and cleansing past sins.
Baka addresses Devendra (Indra) and extols the virtue of a householder who performs daily offerings and feeds guests first. He frames the act as both ethically superior and ritually purifying, equating each guest’s mouthful with vast charitable merit.