Shloka 65
इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
विपरीतश्न॒ लोको<यं भविष्यत्य धरोत्तर: । एड्कान् पूजयिष्यन्ति वर्जयिष्यन्ति देवता:,शूद्र धर्मोपदेश करेंगे और ब्राह्मणलोग उनकी सेवामें रहकर उसे सुनेंगे तथा उसीको प्रामाणिक मानकर उसका पालन करेंगे। समस्त लोकका व्यवहार विपरीत और उलट-पुलट हो जायगा। ऊँच नीच और नीच ऊँच हो जायँगे। लोग हड्डी जड़ी हुई दीवारोंकी तो पूजा करेंगे और देवविग्रहोंको त्याग देंगे
viparītaśno loko ’yaṁ bhaviṣyaty adharottaraḥ | eḍkān pūjayiṣyanti varjayiṣyanti devatāḥ ||
قال ماركانديّا: «سيغدو هذا العالم منحرفاً في سلوكه، فيعلو الأدهارما فوق الدارما. وسيبدأ الناس بعبادة جدرانٍ مُثبَّتةٍ بالعظام ويهجرون الآلهة. وسينقلب النظام الاجتماعي: يُرفَع الوضيع ويُوضَع الشريف، ويتجرّأ غيرُ المؤهَّلين على تعليم الدارما، بينما يخضع من كان ينبغي له أن يهدي ويتّبع».
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse warns that when adharma dominates, society’s moral and social hierarchies invert: true objects of reverence are neglected, false substitutes are worshipped, and rightful guides in dharma are displaced—signaling ethical decay.
Mārkaṇḍeya is describing a future degeneration of the world’s conduct—an ominous forecast in which people abandon the gods and embrace misguided forms of worship, alongside a broader collapse of proper social and religious order.