Previous Verse
Next Verse

Shloka 142

कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः

Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma

एतदिच्छामि देवेश श्रोतु ब्राह्मणकाम्यया । त्वत्त: कमलपत्राक्ष विस्तरेण यथातथम्‌,'देवेश्वर! कमलनयन! ब्राह्मणमें जो सहज जिज्ञासा होती है, उससे प्रेरित होकर मैं आपसे यह सब बातें यथाविधि विस्तारपूर्वक सुनना चाहता हूँ

etad icchāmi deveśa śrotuṁ brāhmaṇakāmyayā | tvattaḥ kamalapatrākṣa vistareṇa yathātatham ||

قال فايشَمبايانا: «يا سيّد الآلهة، يا ذا العينين كأوراق اللوتس، مدفوعًا بفضولٍ فطريّ يليق بالبرهميّ، أودّ أن أسمع هذا كلَّه منك أنت، سماعًا مباشرًا وبالتفصيل التام، على ما هو عليه في الحقيقة.»

एतत्this (thing)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
इच्छामिI desire / wish
इच्छामि:
Karta
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्)
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
देवेशO lord of gods
देवेश:
TypeNoun
Rootदेवेश
FormMasculine, Vocative, Singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
TypeVerb
Rootश्रु
FormTumun (infinitive)
ब्राह्मणby/with (a) brahmin(’s)
ब्राह्मण:
Karana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Instrumental, Singular
काम्ययाwith desire / with a wish (i.e., out of inquisitiveness)
काम्यया:
Karana
TypeAdjective
Rootकाम्य
FormFeminine, Instrumental, Singular
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormAblative, Singular
कमलपत्राक्षO lotus-petal-eyed one
कमलपत्राक्ष:
TypeNoun
Rootकमलपत्राक्ष
FormMasculine, Vocative, Singular
विस्तरेणin detail / at length
विस्तरेण:
Karana
TypeNoun
Rootविस्तर
FormMasculine, Instrumental, Singular
यथाas / according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
तथाso / in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Deveśa (Lord of the gods)
K
Kamalapatrākṣa (lotus-eyed deity, typically Viṣṇu/Kṛṣṇa)
B
Brāhmaṇa (as a class/ideal of inquiry)

Educational Q&A

The verse upholds a dhārmic ideal of learning: a brāhmaṇa’s duty is sincere inquiry and the pursuit of truth. It also emphasizes epistemic integrity—hearing an account “yathātatham,” exactly as it is, from a trustworthy authority.

The speaker (Vaiśaṃpāyana) addresses a divine figure with reverent epithets and requests a full, accurate explanation of the matter under discussion, signaling a transition into a more detailed narration.