Shloka 124
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
सततं धावमानश्ष् चिन्तयानो विशाम्पते । (भ्रमंस्तत्र महीपाल यदा वर्षगणान् बहून् ।) आसादयामि नैवान्तं तस्य राजन् महात्मन:,युधिष्ठिर! मैं निरन्तर दौड़ लगाता और चिन्तामें पड़ा रहता था। महाराज! जब बहुत वर्षोतक भ्रमण करनेपर भी उस महात्माके शरीरका अन्त नहीं मिला, तब मैंने मन, वाणी और क्रियाद्वारा उन वरदायक एवं वरेण्य देवताकी ही विधिपूर्वक शरण ली
satatam dhāvamānaś cintayāno viśāmpate | bhramaṁs tatra mahīpāla yadā varṣagaṇān bahūn | āsādayāmi naivāntaṁ tasya rājan mahātmanaḥ |
قال فايشَمبايانا: «كنتُ أعدو على الدوام وتلتهمني الهواجس، يا سيد الناس، فطفتُ هناك سنين كثيرة، أيها الملك. ومع ذلك لم أجد نهاية ذلك العظيم النفس ولا حدَّه الأخير. عندئذٍ، أيها الملك، لجأتُ—على وجهه وبتمام الالتزام—إلى تلك الألوهة الجليلة، واهبة النِّعَم والأشد تبجيلاً، بقلبٍ ولسانٍ وعمل.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Human effort and prolonged searching may still fail before what is vast or transcendent; when one reaches the limits of one’s capacity, the text highlights disciplined refuge in the divine—integrating mind, speech, and action—as an ethically complete response.
The speaker describes ceaseless wandering and anxious searching over many years, unable to find the ‘end’ or final limit of a great being; recognizing this impasse, he turns with proper observance to a boon-giving, venerable deity, seeking guidance and resolution.