Shloka 26
गुहाकारेण वक््त्रेण चतुर्दष्टेण राजता दीप्ताक्षेणातिताम्रेण लिहानं सृक्किणी मुहुः,उसका शरीर पर्वतके समान विशाल था। वह महाकाय होनेके साथ ही अत्यन्त बलवान् भी था। उसका प्रत्येक अंग शारीरिक विचित्र चिह्नोंसे चिह्नित होनेके कारण विचित्र दिखायी देता था। उसका रंग हल्दीके समान पीला था। प्रकाशमान चारों दाढ़ोंसे युक्त उसका मुख गुफा-सा जान पड़ता था। उसकी आँखें अत्यन्त लाल और आग उगलती-सी प्रतीत होती थीं। वह बार-बार अपने दोनों गलफरोंको चाट रहा था। कालान्तक तथा यमके समान समस्त प्राणियोंको भयभीत करनेवाला वह भयानक भुजंग अपने उच्छवास और सिंहनादसे दूसरोंकी भर्त्सना करता-सा प्रतीत होता था
vaiśampāyana uvāca | guhākāreṇa vaktreṇa caturdaṣṭreṇa rājatā dīptākṣeṇātitāmreṇa lihānaṃ sṛkkiṇī muhuḥ |
قال فايشامبايانا: كان له فمٌ كالكهف يزهو بأنيابٍ أربعة لامعة، وعينان متقدتان حمراوان حمرةً شديدة، يلعق بهما زوايا فمه مرةً بعد مرة. ذلك الثعبان المهيب—الذي يرهب جميع الكائنات كـ«كالانتَكا» و«ياما»—كان يبدو كأنه يوبّخ غيره بزفيره الفوّار وفحيحٍ كزئير الأسد، مجسِّدًا الخوف الذي ينشأ حين تنفلت القوة الغاشمة من قيد الدارما.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sheer might and terrifying appearance—when not governed by dharma—become instruments of intimidation. By likening the creature to Yama and Kālāntaka, the text underscores the ethical contrast between rightful authority and fear-based domination.
Vaiśampāyana describes a monstrous serpent encountered in the forest: its cave-like mouth, four fangs, flaming red eyes, and repeated licking of its mouth-corners intensify the scene’s dread, as it seems to menace others with hissing breath and a roar.