Shloka 48
Adhyāya 168: Arjuna’s counters to māyā-rains and the onset of darkness
Nivātakavaca engagement
ततः प्राञज्जलिरेवाहमस्त्रेषु गतमानस:,मेरा मन तो अस्त्र-शस्त्रोंमें लगा हुआ था। उस समय मैंने हाथ जोड़कर मन-ही-मन भगवान् शंकरको प्रणाम किया और यह बात कही--“यदि मुझपर भगवान् प्रसन्न हैं, तो मेरा मनोवांछित वर इस प्रकार है--देवताओंके पास जो कोई भी दिव्यास्त्र हैं, उन्हें मैं जानना चाहता हूँ।” यह सुनकर भगवान् शंकरने मुझसे कहा--'पाण्डुनन्दन! मैं तुम्हें सम्पूर्ण दिव्यास्त्रोंकी प्राप्तिका वर देता हूँ
tataḥ prāñjalir evāham astreṣu gatamānasaḥ | manasā śaṅkaraṃ devaṃ praṇamyaivam abhāṣata || yadi me bhagavān tuṣṭaḥ syāt tad varam imaṃ vṛṇe | devatānāṃ yathā divyāny astrāṇi santi tāny aham | jñātum icchāmi sarvāṇi || etac chrutvā bhagavān śaṅkara uvāca | pāṇḍunandana sarvadivyāstraprāptim te varaṃ dadāmi ||
ثم وقفتُ ويداي مطويتان، وقد انصرف ذهني كلَّه إلى الأسلحة وأسرارها. وفي باطني انحنيتُ للرب شانكرا (Śaṅkara) وقلتُ: «إن كان المبارك قد رضي عني، فهذه هي النعمة التي أبتغيها—أيًّا كانت المقاذيف والأسلحة الإلهية التي لدى الآلهة، فإني أريد أن أعرفها جميعًا». فلما سمع الرب شانكرا قال لي: «يا ابنَ باندو، أمنحك نعمةَ نيلِ جميع الأسلحة السماوية».
अजुन उवाच
Educational Q&A
Power—especially martial power—should be sought through humility, self-control, and rightful purpose. Arjuna’s request is framed as a disciplined, sanctioned pursuit (learning divine astras) rather than ego-driven domination, and Śiva’s granting of the boon implies responsibility and ethical restraint in its use.
Arjuna, intent on acquiring divine weapons for the coming conflict, folds his hands and mentally bows to Śiva. He asks to learn all celestial weapons possessed by the gods. Śiva responds by granting him the boon of obtaining all divine astras.