Shloka 13
Saubha-ākhyāna: Śālva’s Approach and the Fortification of Dvārakā (सौभाख्यानम्—द्वारकायाः सुरक्षाविधानम्)
Devanagari script
तद् बाणवर्ष तुमुलं विषेहे स चमूपति: । क्षेमवृद्धिर्महाराज हिमवानिव निश्चल:,भरतश्रेष्ठ! जाम्बवतीकुमारने उसके ऊपर भारी बाणवर्षा की, मानो इन्द्र जलकी वर्षा कर रहे हों। महाराज! सेनापति क्षेमवृद्धिने साम्बकी उस भयंकर बाणवर्षाको हिमालयकी भाँति अविचल रहकर सहन किया
Translation
فاحتمل قائدُ الجيش ذلك الوابلَ الصاخب من السهام؛ وكان كْشيمَفْرِدْدْهي، أيها الملك العظيم، ساكنًا لا يتحرّك كجبل هِمَفان.
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
बाणवर्षम्shower of arrows
बाणवर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाणवर्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
तुमुलम्tumultuous, fierce
तुमुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतुमुल
FormNeuter, Accusative, Singular
विषेहेendured, bore
विषेहे:
TypeVerb
Root√सह्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चमूपतिःarmy-commander
चमूपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootचमूपति
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षेमवृद्धिःKṣemavṛddhi (proper name)
क्षेमवृद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षेमवृद्धि
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
हिमवान्Himavān (the Himalaya)
हिमवान्:
TypeNoun
Rootहिमवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
निश्चलःmotionless, unmoved
निश्चलः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिश्चल
FormMasculine, Nominative, Singular
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootभरतश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes