Shloka 10
अध्याय १४९ — हनूमतो महद्रूपदर्शनं तथा धर्म-नीति-उपदेशः
Hanūmān’s Vast Form and Instruction on Dharma–Statecraft
मद्वाक्यं चावधार्याशु रामो राजीवलोचन: । स बुद्धिपूर्व सैन्यस्य बद्ध्वा सेतुं महोदधौ,मेरी बात मानकर कमलनयन भगवान् श्रीरामने बुद्धिपूर्वक विचार करके सैनिकोंकी सलाहसे महासागर-पर पुल बँधवाया और करोड़ों वानरोंसे घिरे हुए वे महासमुद्रको पार करके लंकापर जा चढ़े। तदनन्तर वीरवर श्रीरामने उन समस्त राक्षसोंको मारकर युद्धमें समस्त लोकोंको रुलानेवाले राक्षसराज रावणको भी भाई, पुत्र और बन्धु-बान्धवोंसहित मार डाला
mad-vākyaṃ cāvadhāryāśu rāmo rājīva-locanaḥ | sa buddhi-pūrvaṃ sainyasya baddhvā setuṃ mahodadhau |
قال فايشَمبايانا: «فلما أصغى راما ذو العينين كزهرة اللوتس إلى قولي سريعًا، وبعد تدبّرٍ حكيمٍ ومشاورةٍ مع الجيش، أمر ببناء جسرٍ فوق المحيط العظيم. وقد أحاطت به أعداد لا تُحصى من الفانارا، فعبر ذلك البحر المديد وزحف إلى لَنْكا. ثم إن شري راما، أسبق الأبطال، قتل الرّاكشاسا جميعًا في القتال، وقتل كذلك رافَنا—ملك الرّاكشاسا الذي أبكى العوالم—مع إخوته وأبنائه وذوي قرباه.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores dharmic leadership: a righteous leader listens carefully, deliberates intelligently, consults capable allies, and then acts decisively to remove oppressive forces and restore order.
Rāma accepts counsel, has a bridge built across the ocean, crosses with the vānaras to Laṅkā, and then defeats the rākṣasas, culminating in the slaying of Rāvaṇa along with his close kin.