Shloka 44
सौगन्धिकपुष्पप्रसङ्गः — The Saugaṇdhika Lotus and Bhīma’s Approach to Hanūmān
आलोकयमन्तो मैनाकं नानाद्विजगणायुतम् । हिरण्यशिखरं चैव तच्च बिन्दुसर: शिवम्,वहाँ सुवर्णमय शिखरोंसे सुशोभित और अनेक प्रकारके पक्षियोंसे युक्त मैनाक पर्वत था। वहीं शीतल जलसे सुशोभित बिन्दुसर नामक तालाब था। वह सब देखते हुए पाण्डव द्रौपदीके साथ उस मनोहर उत्तम वनमें विचरने लगे, जो सभी ऋतुओंके फूलोंसे सुशोभित हो रहा था
ālokayamanto mainākaṃ nānā-dvija-gaṇāyutam | hiraṇya-śikharaṃ caiva tac ca bindu-saraḥ śivam ||
وبينما هم يتأمّلون ما حولهم، أبصروا جبلَ مَيْنَاكَ، وقد ازدحم بأسرابٍ من الطير على اختلافها، وتلألأت قممُه كأنها من ذهب. وهناك أيضًا البحيرةُ المباركةُ المسماةُ بِندوسَرَس، تزدهي بمياهٍ باردةٍ عذبة. ولمّا رأى الباندافا ذلك كلَّه، أخذوا مع دروبدي يجوبون تلك الغابةَ البهيّةَ الفاضلة، المتلألئةَ بأزهار كلّ الفصول.
घटोत्कच उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, even in hardship (forest exile), one should maintain composure and move in harmony with the world—recognizing auspiciousness and beauty without attachment. It frames the Pāṇḍavas’ wandering as disciplined endurance rather than mere suffering.
The scene describes the Pāṇḍavas and Draupadī observing Mount Maināka and the cool, auspicious lake Bindusaras, then roaming in a charming forest blooming in every season—setting a serene backdrop within the Vana Parva journey.