Shloka 1
Aṣṭāvakra–Bandi Vāda at Janaka’s Assembly
Numerical Cosmology and Restitution
&5+ #+० ()) ४३ #< - किसी-किसी पुस्तकमें यहाँ एक श्लोक अधिक मिलता है, जो इस प्रकार है-- वेदान् साड़ान् सर्वशास्त्रैरुपेतानधीतवानस्मि तव प्रसादात् । इहैव गर्भे तेन पितर्ब्रवीमि नेद॑ त्वत्त: सम्यगिवोपवर्तते ।। त्रयस्त्रिंशर्दाधिकशततमो< ध्याय: अष्टावक्रका द्वारपाल तथा राजा जनकसे वार्तालाप अष्टावक्र उवाच अन्धस्य पन्था बधिरस्य पन्था: स्त्रिय: पन्था भारवाहस्य पन्था: । राज्ञ: पन्था ब्राह्मणेनासमेत्य समेत्य तु ब्राह्मणस्यैव पनथा:,अष्टावक्र बोले--राजन! जबतक ब्राह्मणसे सामना न हो तबतक अंधेका मार्ग, बहरेका मार्ग, स्त्रीका मार्ग, बोझ ढोनेवालेका मार्ग तथा राजाका मार्ग उस-उसके जानेके लिये छोड़ देना चाहिये; परंतु यदि ब्राह्मण सामने मिल जाय तो सबसे पहले उसीको मार्ग देना चाहिये
aṣṭāvakra uvāca | andhasya panthā badhirasya panthāḥ striyaḥ panthā bhāravāhasya panthāḥ | rājñaḥ panthā brāhmaṇenāsametya sametya tu brāhmaṇasyaiva panthāḥ ||
قال أَشْتَافَكْرَا: «أيها الملك، ما دمتَ لم تلقَ برهمنًا وجهًا لوجه، فليُفسَح الطريق للضعفاء أو المثقلين بالحِمل: للأعمى، وللأصمّ، وللمرأة، ولحامل الأثقال؛ وكذلك يُفسَح الطريق للملك. أمّا إذا لقيتَ برهمنًا مواجهةً، ففوق الجميع ينبغي أن يُعطى الطريق للبرهمن أولًا».
अष्टावक्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches practical dharma in public conduct: yield the way to those who are vulnerable (blind, deaf), socially protected (women), or physically burdened (load-bearers), and observe royal precedence; yet, within the traditional hierarchy of honor, a brāhmaṇa is to be given foremost precedence when encountered.
In Aṣṭāvakra’s exchange with King Janaka, he states a rule of etiquette and dharma about who should be given the path, using everyday examples to express social and ethical priorities recognized in the text’s cultural setting.