Shloka 3
Aṣṭāvakra–Kahoda Upākhyāna: Śvetaketu’s Āśrama, Sarasvatī, and the Origin of Aṣṭāvakra
राजोवाच संत्रस्तरूपस्त्राणार्थी त्वत्तो भीतो महाद्विज । मत्सकाशमनुप्राप्त: प्राणगृध्नुर॒यं द्विज:,राजा बोले--पक्षिराज! यह कबूतर तुमसे डरकर घबराया हुआ है और अपने प्राण बचानेकी इच्छासे मेरे समीप आया है। यह अपनी रक्षा चाहता है। बाज! इस प्रकार अभय चाहनेवाले इस कबूतरको यदि मैं तुमको नहीं सौंप रहा हूँ, यह तो परम धर्म है। इसे तुम कैसे नहीं देख रहे हो?
rājovāca saṁtrastarūpas trāṇārthī tvatto bhīto mahādvija | matsakāśam anuprāptaḥ prāṇagṛdhnuḥ ayaṁ dvijaḥ ||
قال الملك: «أيها الثنائيّ الميلاد الجليل، إن هذه الحمامة قد أتتني مذعورةً تلتمس الحماية، خائفةً منك ومتعلّقةً بالحياة. لقد بلغت حضرتي لتلوذ بي وتطلب النجاة. فإن لم أُسلِّم إليك هذه الحمامة التي تلتمس الأمان، فذلك هو الدارما الأعلى لمن وُكِّل بالحماية. فكيف لا تدرك هذا؟»
श्येन उवाच
Educational Q&A
A ruler’s highest duty is to protect one who has sought refuge (abhaya). Even when pressured by a stronger claimant, abandoning a frightened suppliant violates rāja-dharma and the ethic of sheltering the vulnerable.
In the hawk-and-dove episode, the dove flees to the king for protection. The hawk demands its prey, but the king argues that refusing to surrender a creature seeking fearlessness is the supreme duty of a protector, challenging the hawk’s claim.