Shloka 30
मान्धातृ-जन्म-चरितम्
The Birth and Career Account of Māndhātṛ
Devanagari script
हल नमः की 20८2 )३४३ प्रदेशिनीं ततो5स्यास्ये शक्र: समभिसंदधे । मामयं धास्यतीत्येवं भाषिते चैव वज्चिणा,तब इन्द्रने अपनी तर्जनी अंगुली बालकके मुँहमें डाल दी और कहा--“माम् अयं धाता ।” “अर्थात् यह मुझे ही पीयेगा” वज्रधारी इन्द्रके ऐसा कहनेपर इन्द्र आदि सब देवताओंने मिलकर उस बालकका नाम “मान्धाता” रख दिया। राजन! इन्द्रकी दी हुई प्रदेशिनी (तर्जनी) अंगुलिका रसास्वादन करके वह महातेजस्वी शिशु तेरह बित्ता बढ़ गया
Translation
ثم أدخل إندرا سبابته في فم الرضيع وقال: «هذا سيشربني»—أي سيكون غذاؤه مني. فلما قال إندرا حامل الصاعقة ذلك، اجتمعت الآلهة وسمّت الغلام «ماندهاتا». وبمذاق الجوهر من الإصبع التي منحها شَكْرَة، نما ذلك الطفل المتلألئ في الحال ثلاثة عشر شِبْرًا.
Word by Word
प्रदेशिनीम्index finger
प्रदेशिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रदेशिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अस्यof this (boy)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
आस्येin the mouth
आस्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआस्य
FormNeuter, Locative, Singular
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
समभिसंदधेplaced/put in (applied)
समभिसंदधे:
TypeVerb
Rootसम्-अभि-धा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Accusative, Singular
अयम्this (one)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
धास्यतिwill drink/suck
धास्यति:
TypeVerb
Rootधा
FormFuture (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
भाषितेwhen (it was) spoken
भाषिते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootभाष्
FormPast passive participle (kta), Neuter, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वज्रिणाby the thunderbolt-bearer (Indra)
वज्रिणा:
Karana
TypeNoun
Rootवज्रिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
Speaker
लोमश उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes