Shloka 20

Prabhāsa-tīrthe Vṛṣṇi–Pāṇḍava-saṅgamaḥ; Halī Rāmasya dharma-vimarśaḥ

Meeting at Prabhāsa and Balarāma’s Reflection on Dharma

Devanagari script

सत्रे समृद्धेडतिरथस्य राज्ञो वेदीतलादुत्पतिता सुता या । सेयं वने वासमिमं सुदुःखं कथं सहत्यद्य सती सुखाहा,जो अतिरथी राजा द्रुपदके समृद्धिशाली यज्ञमें वेदीसे प्रकट हुई थी, वही यह सुख भोगनेके योग्य सती-साध्वी द्रौपदी वनवासके इस महान्‌ दुःखको कैसे सहन करती है?

Translation

«تلك التي انبثقت من أرض المذبح في يَجْنَةٍ زاهرة للملك دروبادا، ذلك الأتيراثا—هي دروبادي نفسها، العفيفة الجديرة بالنعيم—كيف تحتمل اليوم هذا الشقاء العظيم في سكنى الغابة؟»

Word by Word

सत्रेin the sacrificial session

समृद्धेprosperous, splendid

अतिरथस्यof Atiratha

राज्ञःof the king

वेदीतलात्from the altar-floor

उत्पतिताsprung forth, arisen

सुताdaughter

याwho

साshe

इयम्this (woman)

वनेin the forest

वासम्dwelling, residence

इमम्this

सुदुःखम्very painful, extremely sorrowful

कथम्how?

सहतेendures, bears

अद्यtoday, now

सतीvirtuous, chaste (woman)

सुखाहाone who is fit for/accustomed to happiness

Speaker

बलदेव उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes