Shloka 16
तीर्थयात्रा: सागरतीर्थ-शूर्पारक-प्रभासगमनम्
Pilgrimage to Sea Tīrthas, Śūrpāraka, and Prabhāsa
तत्राभिषिक्त: पृथुलोहिताक्ष: सहानुजैर्देवगणान् पितृश्न । संतर्पयामास तथैव कृष्णा ते चापि विप्रा: सह लोमशेन,वहाँ भाइयोंसहित स्नान करके विशाल एवं लाल नेत्रोंवाले राजा युधिष्ठिरने देवताओं और पितरोंका तर्पण किया। इसी प्रकार द्रौपदीने, साथ आये हुए उन ब्राह्मणोंने तथा महर्षि लोमशने भी वहाँ स्नान एवं तर्पण किये
tatrābhiṣiktaḥ pṛthulohitākṣaḥ sahānujair devagaṇān pitṝṃś ca | saṃtarpayāmāsa tathaiva kṛṣṇā te cāpi viprāḥ saha lomaśena ||
هناك، بعد الاغتسال، قدّم الملك يودهيشثيرا—واسع العينين محمرّهما—مع إخوته الأصغر منه طقس التَّرْپَنَة (tarpana) لإرضاء جموع الآلهة وللـبِتْرِ (الأجداد). وعلى المنوال نفسه اغتسلت دروبدي، والبراهمة المرافقون، والحكيم لوماشَة، وأدّوا التَّرْپَنَة في ذلك الموضع.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights steadfast dharma: even while living in hardship, one should maintain ritual discipline, honor the gods, and fulfill obligations to ancestors (pitṛs). Such acts express gratitude, continuity of lineage, and moral steadiness.
At a sacred spot during the Pāṇḍavas’ forest life, Yudhiṣṭhira bathes with his brothers and performs tarpana for gods and ancestors. Draupadī, the accompanying Brahmins, and the sage Lomaśa likewise bathe and perform the same rites.