Shloka 11
तीर्थयात्रा: सागरतीर्थ-शूर्पारक-प्रभासगमनम्
Pilgrimage to Sea Tīrthas, Śūrpāraka, and Prabhāsa
ततो वसूनां वसुधाधिप: स मरुठ्गणानां च तथाश्रिनोशक्ष । वैवस्वतादित्य धने श्वराणा- मिन्द्रस्य विष्णो: सवितुर्विभोश्व,राजन! तत्पश्चात् उन महात्मा नरेशने वसु, मरुठ्वण, अश्विनीकुमार, यम, आदित्य, कुबेर, इन्द्र, विष्णु, भगवान् सविता, शिव, चन्द्रमा, सूर्य, वरुण, साध्यगण, धाता, पितृगण, अपने गणोंसहित रुद्र, सरस्वती, सिद्धसमुदाय तथा अन्य पुण्यमय देवताओंके परम पवित्र और मनोहर मन्दिरोंके दर्शन किये
tato vasūnāṃ vasudhādhipaḥ sa marudgaṇānāṃ ca tathāśvinau ca | vaivasvatādityadhaneśvarāṇām indrasya viṣṇoḥ savitur vibhoś ca, rājan | tatpaścāt sa mahātmā nareśaḥ vasu-marudgaṇa-aśvinīkumāra-yama-āditya-kubera-indra-viṣṇu-bhagavat-savitā-śiva-candramaḥ-sūrya-varuṇa-sādhyagaṇa-dhātā-pitṛgaṇa-rudra-sarasvatī-siddhasamudāya-tathānyapuṇyamayadevatānāṃ gaṇaiḥ saha paramapavitrāṇāṃ manoharāṇāṃ mandirāṇāṃ darśanaṃ cakāra |
قال فايشامبايانا: ثم إن ذلك الملك، أيها الحاكم، مضى يتأمّل المزارات المقدّسة البهيجة لكثير من جموع الآلهة: مزارات الفاسُو (Vasus) والماروت (Maruts)، والتوأمين الأشفين (Aśvins)، ويَما (Yama)، والآديتيا (Ādityas)، وكوبيرا (Kubera) ربّ الثروة، وإندرا (Indra)، وفيشنو (Viṣṇu)، وسافيتْر (Savitṛ) الموقّر، وشِيفا (Śiva)، والقمر والشمس، وفارونا (Varuṇa)، والسادْهيا (Sādhyas)، ودهاتْر (Dhātṛ)، والآباء (Pitṛs)، ورودرا (Rudra) مع حاشيته، وساراسفتي (Sarasvatī)، ومجمع السِدّها (Siddhas)، وسائر الآلهة المباركة—كلٌّ مع موكبه وأتباعه.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic piety through darśana—reverent visitation of sacred shrines and remembrance of many divine powers. Ethically, it models humility and gratitude: a ruler acknowledges that sovereignty and success rest within a wider cosmic order upheld by multiple deities and ancestral forces.
Vaiśampāyana narrates that the king/hero continues a pilgrimage-like circuit, visiting and beholding the temples of numerous gods and divine hosts—Vasus, Maruts, Aśvins, Yama, Ādityas, Kubera, Indra, Viṣṇu, Savitṛ, Śiva, and others—each with their attendant retinues.