Shloka 29
Vaitaraṇī-tīrtha and the Devayāna Path
Kaliṅga Episode
Devanagari script
अन्यथा हि कुरुश्रेष्ठ देवयोनिरपां पति: । कुशाग्रेणापि कौन्तेय न स्प्रष्टव्यो महोदधि:,कुरुश्रेष्ठ! जलका स्वामी समुद्र देवताओंका अधिष्ठान है। कुन्तीनन्दन! ऊपर बतायी हुई रीतिके सिवा दूसरे किसी प्रकारसे इस महासागरका कुशके अग्रभागद्वारा भी स्पर्श नहीं करना चाहिये
Translation
وإلاّ، يا خيرَ آلِ كورو، فإنّ المحيطَ العظيمَ سيّدَ المياه هو مقامُ الآلهة. يا ابنَ كونتي، ما لم يكن على الهيئة المذكورة آنفًا، فلا ينبغي لمسُ هذا البحرِ الهائل ولو بطرفِ عشبِ الكوشا.
Word by Word
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरु-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
देवयोनिःthe source/origin of the gods
देवयोनिः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवयोनि
FormMasculine, Nominative, Singular
अपाम्of waters
अपाम्:
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतिःlord
पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Nominative, Singular
कुशाग्रेणwith the tip of a kusa-grass
कुशाग्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootकुश-अग्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
अपिeven
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
कौन्तेयO son of Kunti
कौन्तेय:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Vocative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
स्प्रष्टव्यःshould be touched (is to be touched)
स्प्रष्टव्यः:
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormGerundive (तव्यत्), Masculine, Nominative, Singular, passive obligation
महोदधिःthe great ocean
महोदधिः:
Karma
TypeNoun
Rootमहा-उदधि
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
लोमश उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes