Shloka 44
Bhāgīratha’s Tapas and the Petition to Gaṅgā (गङ्गावतरण-प्रसङ्गः)
यदि वो मत्प्रियं कार्यमेतच्छीघ्रं विधीयताम् । एवमुक्ता नरेन्द्रेण सचिवास्ते नराधिप,“यदि तुम्हें मेरा प्रिय कार्य करना है तो मेरी इस आज्ञाका शीघ्र पालन होना चाहिये।” राजन्! महाराज सगरके ऐसा कहनेपर मन्त्रियोंने शीघ्र वैसा ही किया, जैसा उनका आदेश था। युधिष्छिर! पुरवासियोंके हित चाहनेवाले महात्मा सगरने जिस प्रकार अपने पुत्रको निर्वासित किया था, वह सब प्रसंग मैंने तुमसे कह सुनाया। अब महाधनुर्धर अंशुमानसे राजा सगरने जो कुछ कहा, वह सब तुम्हें बता रहा हूँ, मेरे मुखसे सुनो
yadi vo matpriyaṃ kāryam etac chīghraṃ vidhīyatām | evam uktā narendreṇa sacivās te narādhipa ||
قال لوماشَا: «إن كنتم تريدون أن تفعلوا ما هو عزيزٌ عليّ، فليُنجَز هذا الأمر حالاً». فلما خاطبهم الملك بذلك، يا سيدَ الرجال، أسرع وزراؤه فنفّذوا على التمام ما أمر به. وهكذا، يا يودهيشثيرا، قد قصصتُ عليك الخبر كلَّه: كيف إنّ سَغَرَةَ العظيم النفس—قاصداً ما ظنّه خيراً لرعيته—نفى ابنه. والآن فاسمع، فإني سأروي لك كلَّ ما قاله الملك سَغَرَةُ للقوّاس الجليل أَمْشُومان؛ فاستمع من فمي.
लोगमश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethic of prompt execution of rightful royal commands and the tension in kingship where a ruler may take severe measures—such as banishing a son—believing it serves public welfare (praja-hita), raising questions about dharma in governance.
Lomāśa quotes a king’s urgent order and notes that the ministers immediately comply. He then tells Yudhiṣṭhira that he has finished recounting how Sagara exiled his son, and he transitions to the next part: what Sagara said to the archer Aṃśumān.