Shloka 31
Āraṇyaka-parva, Adhyāya 1 — The Pandavas’ Exit from Gajasāhvaya and the Citizens’ Lament (जनमेजयप्रश्नः; पाण्डवानां वनप्रस्थानम्)
अनीचैनप्यविषयैर्नाधर्मिष्ठिविशेषत: । ये गुणा: कीर्तिता लोके धर्मकामार्थसम्भवा: | लोकाचारेषु सम्भूता वेदोक्ता: शिष्टसम्मता:,उत्तम, प्रसिद्ध एवं विशेषत: धर्मिष्ठ मनुष्योंने लोकमें धर्म, अर्थ और कामकी उत्पत्तिके हेतुभूत जो वेदोक्त गुण (साधन) बताये हैं वे ही लोकाचारमें प्रकट होते हैं--लोगोंद्वारा काममें लाये जाते हैं और शिष्ट पुरुष उन्हींका आदर करते हैं
anīcain apy aviṣayair nādharmiṣṭhi viśeṣataḥ | ye guṇāḥ kīrtitā loke dharmakāmārthasambhavāḥ || lokācāreṣu sambhūtā vedoktāḥ śiṣṭasammatāḥ |
قال فايشَمبايانا: «حتى في الأمور التي ليست سامية أو التي تبدو خارج ما يعنينا مباشرةً، لا يترك البارّ حقًّا حُسنَ التمييز. فالفضائل التي يمدحها الناس في العالم بوصفها مُنْشِئةً للدارما، والأرثا، والكاما—وهي عينُ الوسائل التي علّمها الفيدا—تتجلّى في أعراف المجتمع: يعمل بها الناس، ويصونها ويُعظّمها أهلُ التهذيب والقدوة.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links ethical life to authoritative tradition: the virtues that generate dharma, artha, and kāma are Veda-taught and become real through lokācāra (social practice), upheld by śiṣṭas (exemplary people).
Vaiśampāyana, as narrator, generalizes about how righteousness is recognized and maintained: Vedicly praised virtues are not merely theoretical but are enacted in everyday customs and endorsed by respected, cultured persons.