Shloka 27
Āraṇyaka-parva, Adhyāya 1 — The Pandavas’ Exit from Gajasāhvaya and the Citizens’ Lament (जनमेजयप्रश्नः; पाण्डवानां वनप्रस्थानम्)
येषां त्रीण्यवदातानि विद्या योनिश्च कर्म च । ते सेव्यास्तै: समास्या हि शास्त्रेभ्योडपि गरीयसी,“जिन पुरुषोंके विद्या, जाति और कर्म--ये तीनों उज्ज्वल हों, उनका सेवन करना चाहिये; क्योंकि उन महापुरुषोंके साथ बैठना शास्त्रोंके स्वाध्यायसे भी बढ़कर है। हमलोग अग्निहोत्र आदि शुभ कर्मोंका अनुष्ठान नहीं करते, तो भी पुण्यात्मा साधुपुरुषोंके समुदायमें रहनेसे हमें पुण्यकी ही प्राप्ति होगी। इसी प्रकार पापीजनोंके सेवनसे हम पापके ही भागी होंगे
yeṣāṃ trīṇy avadātāni vidyā yoniś ca karma ca | te sevyās taiḥ samāsyā hi śāstrebhyo 'pi garīyasī ||
قال فايشَمبايانا: «أولئك الرجال الذين تَصفو فيهم ثلاثٌ—العِلم، والنَّسب، والسلوك—هم أهلٌ لأن يُؤانَسوا ويُلازَموا. فإن الجلوس في صحبة ذوي النفوس العظيمة يُعَدّ أنفعَ من مجرّد مطالعة الشاسترا. وحتى إن لم نُقِم نحن طقوسًا مباركة كالأغنيهوترا (Agnihotra)، فإن الإقامة بين الأتقياء والقدّيسين تُكسبنا ثوابًا. وعلى النحو نفسه، بمصاحبة الأشرار نصير لا محالة شركاء في الإثم.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Moral and spiritual progress depends greatly on association: keeping company with people who are pure in learning, birth/lineage, and conduct is itself a powerful source of merit—sometimes valued even above mere textual study—while association with the wicked leads to sharing in their sin.
In Vaiśampāyana’s narration, a general ethical principle is stated to frame the value of satsaṅga (good company): even without performing formal Vedic rites like Agnihotra, one gains merit by living among the virtuous; conversely, one accrues demerit by mixing with the sinful.